Fjalë të urta nga SAMI FRASHERI

Fjalë të urta nga SAMI FRASHERI 
1. Mendimet e larta gjenden në fjalë të shkurtëra.
 2. Më e bukura fjalë është e thjeshtë dhe e shkurtër, është fjalë që kuptohet më lehtësi dhe që ka kuptim të thellë e të hollë.
 3. Njeriun e bëjnë të përjetshëm veprat e tij.
 4. Detyra jonë kryesore ndaj njerëzisë është të studiojmë dhe të mësojmë (të tjerët) pa u mërzitur.

 5. I madh është ai njeri që i shikon të gjithë një soj, që vepron pa anuar, dhe që mendon për të gjithë. Al që mendon për interesat e veta, është njeri i ulët.
 6. Detyrat njerëzore janë një barrë e rëndë; sjellja e keqe sipas andjes dhe pëlqimit të botës është një moçal i madh. Për të nxjerrë në breg një barrë të tillë të rëndë nga një moçal i tillë, duhet të ecësh drejt, pa shikuar djathtas e majtas.
 7. Në vend që të shesësh dituri dhe zotësi, pëxpiqu t’i fitosh ato.
 8. Mos e duaj gjumin shumë; hap sytë që të mos mbetesh i uritur.
 9. Toka mund t’i ushqejë njerëzit fare mirë; vetëm pse shumica e pasurisë shpenzohet pa vend, e shurata e njerëzve mbeten të uritur.
 10. Për t’ia nënshtruar botën mirësisë, duhet luftuar kundër ligësive.
 11. Pitimi i pozitës varet nga të tjerët. A nuk është marrëzi të lësh atë që ke në duart tua dhe t’u drejtohesh të tjerëve.
 12. Më parë se për pasurinë, mjeshtërinë dhe tregtinë e një bashkësie (njerëzore), duhet menduar për edukimin e saj, sepse edukata e mirë është baza e bashkësive njerëzore.
 13. Njeriu mirret me dituri dhe me shkencë gjatë gjithë jetës së tij. Në fëmijëri i mëson ato, në rini i vë në zbatim e në pleqëri mëson të tjerët.
 14. Zemra e njeriut të përsosur është gjithmonë e pezmatuar, por fytyra e tij është kurdoherë e gëzuar.
 15. Njeriu dëshiron madhështinë dhe famën, trembet nga mospërfillja; megjithëkëtë nuk largohet nga sjelljet e këqia; kjo është si kur ke frikë nga lagështira e banon në moçal.
 16. Po të jenë nëpunësit në dorë të personave të pazotë, po t’u mungojnë armët ushtarëve, po të mbetet pas bujqësia, mjeshtëria dhe tregtia, prapëse-prapë shteti qëndron; por kur sundimtarët nuk respektojnë ligjin dhe të drejtën, nëpunësit e vegjël bëhen të pabindur dhe nuk zbatojnë urdhrin e dhënë, kështu që populli bjerr vetitë e mira dhe jipet pas veseve të këqia, atëherë nuk ka më shpresë shpëtimi.
 17. Mos i poshtëroni njerëzit e mëdhenj për një a dy faje të tyre, sepse diamanti sado i prerë shtrembër të jetë, është më i vlefshëm se një gur i zakonshëm, i prerë në forrnën më të përsosur.
 18. Mashtrimet e mashtruesit i përballoni me drejtësi, sepse gjithçka mënjanohet me të kundërtën. 19. Njerëzit janë të njejtë para natyrës, edukata i bën të dallohen (njëri nga tjetri).
 20. Fjala e atij që qesh shumë, s’e bën të qeshë asnjërin.
 21. Duhet të shfrytëzohet mirë koha, sepse jeta nga koha përbëhet.
 22. S’ka gjë më të keqe se të përqeshurit, sepse më shumë prek të mirët se të këqinjtë.
 23. Njollat që i ngjiten trupit tonë lahen me ujë; njollat e shpirtit s’ka gjë që i pastron.
 24. Virtyti i bën të dashur (me njëri — tjetrin) njerëzit e mëdhenj, njerëzit e zakonshëm — dëfrimi dhe zbavitja, të këqinjtë — vagabondazhi dhe delikti.
 25. Duhen shumë mend që të mund të shoqërohesh me njerëz pa mend.
 26. Mos shkruaj gjë kur je me nerva; sepse, kur plaga e gjuhës ësMë më e keqe se e shpatës, mendo çfarë mund të jetë ajo e pendës.
 27. Kot përpiqet mendja, kur nuk mund të arrijë gradën e lartë të ndjenjave.
 28. Fjala më elokuente është ajo konkluzionl i së cilës kuptohet që nga fraza e parë e qëllimi nëpër brendinë e saj, kur duket në formë solide.
 29. Tri raste kanë tri virtyte shumë të pëlqyeshme: të ndihmosh nevojtarët kur janë në gjendje të vështirë, të thuash të vërtetën edhe në zemërim, të falësh kur je i zoti të ndëshkosh ose të hakmirresh. 30. Për ndryshimin e një gjëje askush nuk është më i aftë se koha.
 31. Ti japësh pozitë dhe të nderosh një njeri pa merita është si të hedhësh në ndyrësira një qese me inxhi (margaritarë). 32. Po të bjerë në det një pikë ujë, nuk thahet.
 33. Sikundër që elefantin e vrasin për dhëmbët e tij të çmueshëm, disa guaska deti i gjuajnë për margaritarët që kanë brenda e që bilbilin e robërojnë për zërin e tij të bukur, kështu edhe njeriun — të shumtën e herës — e rrezikon vlera e tij e lartë.
 34. Mos iu mbështet së nesërmes, nuk mund të dish se ç’do të lindë nata.
 35. Pa taashkim s’mund të ketë as opinion publik, as forcë.
 36. Liria s’mund të shkojë përpara pa pasur udhëheqëse arsyen dhe pa qenë e shoqëruar nga vetitë e mira.
 37. Gjuha e memecit është më e mirë se e gënjeshtarit.
 38. Gjuha është dëshmitari gënjeshtar i zemrës.
 39. Sikundër që trupi ka nevojë për pastërti ashtu edhe shpirti për arsim.
 40. Pendimi është pranvera e mirësjelljes.
 41. Meng Çui thot: Filozofët, dijetarët, njerëzit e mëdhenj, të cilët me mendimet dhe punët e tyre kanë bërë të çuditet bota, a nuk ishin edhe ata njerëz si ne? Pse t’i shikoj ata me habi dhe mahnitje? A s’mund të bëhem edhe unë si ata me përpjekjet e mia?
 42. Hidhërimi dhe gëzimi s’kanë kufi. Njeriut, pse ka zënë një pozitë të vogël, i bie pika nga gëzimi, pastaj ai vdes nga hidhërimi pse nuk zë një pozitë më të lartë.
 43. Shoku më i pavlefshëm është ai, i cili, për një fjalë që ka dëgjuar për shokun e tij, nuk e do më atë. 44. Ai që pëlqen veten e tij, nuk pëlqehet nga askush.
 45. Dallkauku (lajkatari) është fajdexhiu më i keq, posa sheh se ai që ka përballë u mashtrua prej tij, edhe sikur t’i marrë kamatën 500 për qind të hipokrizisë që i ka akredituar, prapëseprapë s’kënaqet, përpiqet t’i heqë edhe lëkurën të mjerit.
 46. Pasuria zë vendin e lejekalimit të marrëzisë.
 47. Pasuria e vogël, që përdoret me nikoqirllëk, zë vend më mirë se thesarët e keqadministruar.
 48. Pasuria është shërbëtor i të mençurit e zotëri i budallait.
 49. Lumtëria në botë i ngjan dritës së shkreptirës, ndriçimi i një sekonde sjell pas furtunë disaorëshe. 50. Gjëja që ka shkaktuar fanatizmin (fetar) janë përrallat të shpikura nga keqdashja, të pranuara nga frika dhe të ruajtura nga marrëzia.
 51. Helmi më i rrezikshëm është hipokrizia.
 52. Filozofi kinez Ming Çu thot: “T’i duash njerëzit e aftë e të talentuar dhe të mos i nderosh ata është sikur t’i thërrasësh në gosti dhe t’u mbyllësh portën, për të mos i pranuar.”
 53. Njëri nga filozofët e famshëm të Tibetit, Paskia Pandita, thot: “S’mund t’i japësh flakë një pylli të madh po nuk të ndihmoi era”. D m th. — mos fillo punë të mëdha po nuk qe koha dhe rasti i volitshëm. 54. Mos u prish me vëllanë për punë të shokut, sepse shoqëria zhduket, vëllazëria mbetet. 55. Si flaka e shkrepsës me kokë poshtë, që është më e fortë, ashtu edhe virtytet e dijetarit të rënë në fatkeqësi duken më qartë. 56. Ata që tregohen të drejtë me qëllim lartësimi, pasi të arrijnë qëllimin, s’ndjenjë më nevojë për drejtësi. 57. Shërbimin që bën arsimi për përmirësimin e një kombi, ligji s’mund ta bëjë kurrë. 58. Shpagimi më i ëmbël është të bësh mirë kundër së keqes që të është bërë. 59. Kur lodhet trupi, qetësohet mendja. 60. Duke gërmuar tokën, del ujë. 61. Tregtia që të jep më shumë fitim është puna. 62. Dituria është e gjatë, jeta e shkurtër. 63. Dita është e shkurtër, puna e gjatë. 64. Nëna e frikacakut as nuk qan, as nuk qesh. 65. Po të përdoret mirë koha, do të mjaftojë për të kryer çdo punë. 66. Çdo ditë e jetës sate është një faqe e biografisë sate, kujdesu ta shkruash mirë, sepse një faqe e keqe ndyn gjithë librin. 67. Të qeshësh kundrejt një personi të dëshpëruar, është si t’i heqësh dikujt petkat në kohë të ftohtë dhe ta lësh lakuriq. 68. Do që të mos ndihet fjala që do të thuash? Mos e thuaj. Do që të mos shihet puna që do të bësh? Mos e bër. 69. Dijetari i përdhosur është një gjarpër me kokë të stolisur me diamantë. 70. Po nuk foli i marri, nuk dallohet nga i urti. 71. Ngandonjëherë, heshtja është më elokuente se çdo fjalë. 72. Një gjë e vogël e fituar me të drejtë, është më e mirë se gjëja e shumtë e fituar padrejtësisht. 73. Fundi i të qeshurit është mërzitja, fryti i të qarit është ngushëllimi. 74. Bukuria e njeriut përbëhet nga bukuria e fjalës që flet. 75. I vobegti energjik i ngjan fitilit pa vaj. 76. Përsatite dyshekun para se të biesh të flesh. 77. Peri i ngatërruar nuk zgjidhet me nguti. 78. Kush e ka barrën të rëndë, e ka hapin të shkurtër. 79. Sa më shumë rëndohet barra, aq më shumë i del kurrizi atij që është përposht. 80. Filozofi kinez Shu King thot: “Kush është në punë të shtetit, të përpiqet të bëjë vepra që do të mbesin për shumë kohë pas vdekjes së tij.” 81. Njerëzit e mirë janë të gjykuar të bëhen skllevër të të këqinjve. 82. Lumturia nuk zgjat për shumë kohë, i pafati është një foshnje në bark të s’ëmës që ende s’ka arritur në botën e lumturisë; ndërsa ai që është i lumtur, është një plak duke dhënë shpirt. 83. Qeveria (e mirë) lind nga rregulli dhe kujdesi. 84. Njeriu duhet të përpiqet të mësojë çdo gjë, jo të tregojë veten e tij. 85. Ato çka di njeriu, në krahasim me çka nuk di, janë kurgjë. 86. S’mund të njihet për dijetar askush, pos atij që mposht epshin e vet. 87. Dijetar (filozof) është ai që i përshtatet puna fjalës së tij e fjala opinionit të tij. 88. Pasaniku koprac i ngjan miut që rri në një tas të artë. 89. Skamja dhe përvuajtja kërkon nikoqirllëk, përvuajtja dhe nikoqirllëku mirësjelljen, mirëpo pasuria sjell kryelartësinë e dorëlirësinë, e kryelartësia e dorëlirësia shthurjen dhe keqsjelljen. 90. Njeriu që s’mund të mbrojë mendimin e vet, i ngjan një qyteti të pambrojtur. 91. Dijetari nuk thot ç’ka di (kur nuk është rasa për t’i thënë), i marri nuk di çka thot. 92. Është faj të meritosh qortimin, mosdurimi (me rasën) i qortimit është faj edhe më i madh. 93. Zgjuarësia është një dritë hyjnore, ndriçimi i së cilës ndrit jo vetëm sipërfaqen e sendeve, por edhe brendinë e tyre. 94. Më i forti i njerëzve është ai që është i zoti të përmbajë vetveten. 95. Lumturia (te njerëzit e ulët) shkakton kryelartësinë dhe mospërfilljen (ndaj të tjerëve). 96. Shpata e grave është gjuha e tyre, prandaj nuk e lënë të ndryshket. 97. Meqenëse gratë plotësojnë zbrazëtinë e kuvendimit dhe të mbledhjeve, i ngjajnë kashtës që vihet ndërmjet filxhanave e pjatave. Sadoqë kjo kashtë duket e panevojshme, filxhanat dhe pjatat e ndodhura në një arkë pa të do të thyheshin dhe nuk do të tepëronte asnjë. 98. Mali lind vullkanin, vullkani çan malin, druri ushqen krimbin, krimbi than drurin; njeriu krijon idetë, idetë e fusin njeriun në një mijë fatkeqësira e më në fund e dërgojnë në shtratin e veremit (ashtu siç ngjante nën regjimin e sulltanit turk). 99. Derisa ata që vdesin nga helmi janë fare të paktë, çdo njeri trembet nga helmi, ndërsa shthurja grin çdo ditë mijëra njerëz, gjithkush jipet pas saj. 100. Gjithkush mendon për veten e tij, vetëm shpirtmiri mendon për të tjerët. 101. Kombi është themeli i godinës së shtetit, sa më i fortë të jetë themeli, aq më shumë qëndron godina. 102. Të iillosh një punë cthe të mos e vazhdosh deri në fund, është si të fillosh të mihësb një pus dhe pas 2 — 3 pashësh ta lësh punën. Sikur të mihë njeriu në 100 vende nga 2 — 3 pashë, nuk nxjerr dot një pikë ujë, por po të mihë në një vend 5 — 10 pashë, me siguri del ujë. 103. Po të fillosh një punë dhe të mos i dalësh në krye, mos u dëshpro; po nuk ia dole të parën, ia del me të dytën dhe fundja me të tretën. 104. Mos u tremb nga shuplaka e mikut, duhet të kesh frikë nga lëvdata e armikut. 105. Në çdo mandim mund të ketë shkarje e në çdo veprim gabim: mendimet korrigjohen me kohë, veprimet me përvojë. 106. Shumë rrallë i takon fatkeqësi atij që kur del në mengjes nga shtëpia i shkon mendja se mund të kthehet me qivur në mbrëmje. 107. Gjithë ç’është në botë, me shpirt dhe pa shpirt, është armik i njeriut; njeriu i urtë qëndron gjithmonë me kujdes dhe nuk ka besim në asnjeri, në asgjë. (Me këtë Samiu tregon se në ç’rreth ka jetuar i gjori). 108. Ç’mund të bëjë një kalë i fortë rae një karrocë të shkatëruar? 109. Më kryesoret janë katër gjëra që e bëjnë njeriun njeri: dituria, durimi, kanaati (mjaftimi me atë që ka) dhe drejtësia. 110. Ujtë në vetvete është i pastër, duke u trazuar me disa materie dhe sende të tjera, bëhet i idhët dhe i ndyrë; njeriu është krijuar i mirë, bëhet i keq nga ndikimi i epsheve dhe i veseve të këqia. 111. Njeriu don të jetojë shumë, por nuk don të mplaket. 112. Kur çdo njeri t’i shikojë të gjithë njerëzit për shokë, gjënë e tjetrit si gur dhe tokë (dmth të pavlefslune), gratë përveç të tijnë si nëna dhe motra, atëhere është e mundshme të ketë lumtëri dhe prehje në botë. 113. Po deshe të kesh të lirë zemrën tënde, mos i plotëso dëshirat (e këqia). 114. Punën e nesërme mbaroje sot dhe pushimin që do të bësh pasnesër bëje sot. 115. Mos jep shkas të flasë kush keq për ty; por mos u mundo t’i mbyllësh gojën keqdashësve, sepse qeni, ashtu sikundër i leh natën ikusarit që i kalon afër, ashtu i leh edhe njeriut të ndershëm. 116. Po të flitet keq për ndokënd, gjithësecili beson në çast; po të flitet mirë për të — asnjeri nuk beson. Përçarja është bërë aq e pëlqyer në botë sa që lëvdatës nuk i ka mbetur fare vlerë. 117. Cmiraku e grindaveci edhe sikur të zotërojnë tërë botën, s’mund të kënaqen, sepse për t’u bërë ata të lumtur, duhet të shkatërrohet gjithë bota. 118. Martesa është një urë në mes të shthurjes dhe lumtërisë. 119. Ekzistenca dhe lumturia e shoqërisë njerëzore varet nga gruaja. Midani thot: “Aty ku mungon gruaja, asaj duhet bërë një shtatore prej druri.” 120. Nga një birucë e vogël, mund të hyjë një e keqe e madhe. 121. Hiq dorë nga ligësia edhe ajo heq dorë nga ti. 122. Kush çmon (lavdon) një ligësi, është më i lig se ai që e bën. 123. Zbavitja më e bukur për njerinë është leximi, shoku më i mirë libri. 124. Kush kuvendon me botën, kuvendon me persona të zakonshëm; kush lexon libra, kuvendon me filozofë, letrarë dhe me njerëz të famshërn. 125. Kush nuk është i gjykuar, është gjykues; kush nuk është i urdhëruar, është urdhërues. 126. Njeriu kërkon të njihet me të pasurit dhe mënjanohet të njihet me të varfërit; mirëpo, pasuria dhe vobegësia nuk janë gjëra që ngjiten me të njohur. 127. Ngutja në marrjen e vendimeve në çështje të vështira dhe të dyshimta, është e dëmshme. 128. Ujët që pihet me ngadalë, largon etjen më shumë. 129. Kush nuk e kupton të vërtetën e fjalës së tjetrit, nuk di edhe atë që thot vetë. 130. Gjithësecili mban në gojë punën 6 të pasurve; vetëm njeriu zemërrnirë mendon gjithmonë gjendjen e të varfërve. 131. Pleqtë të mos kalojnë pranë varreve të të rinjve, mizorët pranë atyre të të mirëve dhe trathtarët pranë varrit të dëshmorëve, sepse dheu i tyre nuk duron të qenmen e tyre mbl faqen e tokës. 132. Kush mëshiron gjarpërin, torturon njerëzinë. 133. Njëri nga filozofët kinezë thotë: “Ai që është në punë të shtetit, mirësitë duhet t’i bëjë duke u gëzuar dhe ndëshkimet duke u hidhëruar.” 134. Mos u trazo nga një gjë që nuk di se është e drejtë apo jo. 135. Personi që do ti, s’ka asnjë të metë, fillo të mos e duash, pa shih sa të meta ka. 136. Lëvdata e bën njeriun të kthehet nga rruga që ka zënë, kurse kritika e bën ta kontrollojë rrugën e vet dhe ta vazhdojë. 137. Nuk i besohet premtimit të atij që premton shumë. 138. Mos i beso atij që është edhe pro edhe kundër një gjëje apo një personi. 139. Gruaja që trathton të shoqin, a është e mundshme t’i qëndrojë besnike mikut të saj? 140. Në ç’punë hy një mulli, që i dëgjohet zhurma e mielli nuk i duket? 141. Mos i afro zjarrit gjalpin që s’don ta shkrish. 142. Në qoftë se pret të vijë koha për t’i bërë mirë njerëzisë, asnjëherë s’ke për t’i bërë mirë. 143. Njeriut të gëzuar gjëmbi i duket trëndafil, për njeriun e pezmatuar s’ka ndryshim trëndafili nga gjëmbi; në çdo gjë ai sheh një pezmatim, një dëshprim, s’kënaqet me asgjë. 144. Buka thatë, që hahet me dashuri dhe bashkim, është më e këndshme se gostitë me mëri e kundërshtim. 145. Të tiganisurit me vaj të vet është më i pëlqyer se pasuria e madhe e trazuar me halle. 146. Lëmoje dhinë, pastaj mile. 147. Lajkat janë lak për gjuajtjen e njeriut. 148. Kush nuk shikon nëpër birat e shoshës, është i verbër. 149. Hileja s’mund ta mundë kurrë të vërtetën. Rruga e ngushtë sillet e sillet e prapëseprapë në rrugë të madhe del. 150. Babai që neglizhon edukimin e së bijës, përgatit turpin e vet dhe shkatërimin e dhëndrit të tij. 151. Ajo që qeveris botën nuk është as forca, as ligji, por është mirësjellja dhe edukata. 152. Një komb endacak me moral të shëndoshë është një mijë herë më i pëlqyer se një komb i qytetëruar me moral të prishur. 153. S’ka lumturi më të madhe në botë se dashuria dhe harmonia. 154. S’ka gjë më të ëmbël në botë se lotët që derdhen nga ndikimi kur shohim dhëmshurinë, bujarinë, filantropinë e një njeriu, shkurt kur shohim një vepër të tij burrërore, apo një shërbim të tij ndaj njerëzisë. 155. Dijetari (filozofi) nuk ndjek çdo zakon të vendit të tij, por përpiqet për zhdukjen e zakoneve të liga të bashkëkombësve të tij. 156. Bota është një shesh i ekspozuar shiut dhe erës; ai që në këtë shesh e ruan dritën e përpjekjes e të kuptimit dhe nuk e shuan, është filozof i vërtetë. 157. Mentari dhe ai që qëndron me këmbëngulje në punën. e tij, sado fatkeqësi që t’i ngjajnë, prapëseprapë nuk e humbet toruan. Zjarrit nuk i parritet flaka pse trazohet. 158. Frika e varfërisë e e përbuzjes dhe lakmia për pasuri e famë, e verbojnë njeriun dhe e pengojnë të shikojë të vërtetën. 159. I urituri nuk i kupton të metat e gjellës. Grindaveci dhe njeriu interesaxhi nuk dallon dot të vërtetën nga e shtrembëta. 160. Trathtari ikën si dhelpra, pa qenë i ndjekur nga askush; i drejti, edhe sikur ta rrethojë gjithë bota, qëndron me kurajo të plotë si luan dhe nuk tundet nga vendi. 161. Fija e flokut të një gruaje ka më shumë fuqi se gjashtë kuaj. 162. Thjeshtësia e një gruaje është më e vlefshme se stolitë (diamantet) e të gjitha grave të botës. 163. Një shtëpi po ta ketë themelin e dobët, prapëseprapë qëndron për ca kohë, por po nuk pati dashuri ndërmjet njerëzve, që janë në të, shembet. 164. Njeriu njeh për të mendshëm vetëm ata që janë dakord me mendimin e tij. 165. S’ka pakicë dhe shumicë për mirësinë dhe ligësinë; ngjan që një mirësi e vogël pëlqehet shumë dhe një ligësi (keqbërje) e vogël shkakton një dëm të madh. 166. Lumturia e pleqve është të shohin fëmijët e fëmijëve të tyre që kanë sjellë në botë. 167. S’ka njeri të pafajshëm në botë; mentari nuk i thot djalit mos gabo, por e këshillon të gabojë sa më pak. 168. Kush mbetet pas, me zor përparon, kush shkon përpara, përparon vazhdimisht. 169. Kush i shtrohet gjithkujt është kokëdele. 170. Trim është ai që përballon një forcë më të madhe se të tijnë, kurajoz është ai që i qëndron një fatkeqësie të padurueshme. 171. Është punë fëmijësh të shajsh të shurdhin dhe t’i vesh qorrit gurë para këmbëve. 172. Më i poshtri njeri është ai që kërkon mirësi nga një i poshtër. 173. Fitili digjet në vaj, por po t’i mbetet koka e lirë dhe të bjerë në vaj, shuhet menjëherë. 174. I mendshmi di ç’ka bën vetë, nuk trazohet në atë që s’di. Të marrët për çdo gjë i shtrohen botës. Qeni i bariut nuk leh kot; qent e rrugës lehin, pse kanë dëgjuar të tjerët të lehin. 175. Ai që nuk cakton një drejtim për veten e tij, por ndjek rrugën e të tjerëve, i ngjan qorrit që ecën duke rrokur nga pëqiri shokun që shkon para tij. 176. Në botë nuk gjënden dy mendime të ngjashme nga çdo pikëpamje; ai që pranon çdo mendim të filozofëve më të mëdhenj pa kundërshtuar asnjërin, është pa mend. 177. Një punë e bukur është më e dobishme se një mijë f jalë të bukura. 178. Jeta, rehatia dhe mirëqenia blihet me punë; kush punon shumë asnjëherë nuk vuan dhe nuk bie në ngushticë. 179. Fëmija sikundër që mëson të flasë gjuhën e s’ëmës, t’atit dhe të gjindve të tjerë të shtëpisë, pajiset edhe me moralin e tyre. 180. Nuk është mësuesi ai që edukon njeriun, por nëna, ciadua dhe edukatori i tij. Gruaja që është vetë e edukuar, ose që edukon vetë fëmijën e saj, ose ia dorëzon një personi të edukuar. Fëmija e gruas së paedukuar vjen në botë për t’u bërë fatkeq. 181. Këshillimi është pergjeli (kompasi) i zgjidhjes së punëve të vështira. 182. Kënaqësia e zbavitjeve dhe e lojërave është në shoqëri, kënaqësia e leximit në vetmi. 183. Njeriu nuk mund të zbavitet po nuk bëri batall synimet e mendimit të tij dhe ndjenjat e zemrës së tij. 184. Zbavitja e mendjes është studimi, ztaavitja e zem-rës melankolia. 185. Kush i tregon botës rrugët në një qytet, humbet në rrugicat e një qyteti tjetër. 186. Në është se ka një gjë që e kënaq njeriun në bota, është gëzimi i nderit dhe i simpatisë nga të gjithë. 187. Zemra është një fëmijë (është si fëmijë), kujton se bëhet gjithçka që dëshiron. 188. Njeriu e shikon të shkuarën me ngashërim, të ardhmen me shpresë; asnjëherë nuk është i kënaqur nga e tashmja. 189. Lumturia e ngjan hënës që duket në majën e një mali; njeriu thot: po të dal në majën e këtij mali do ta kap hënën; mirëpo kalon sa fusha e sa male — përsëri hënën e shikon të qëndrojë në majë të malit tjetër që ka përpara. 190. Ndalesa e atij që udhëton me karrocën e shpresës është skamja. 191. Njeriu është gjuetar i shpresës; duke u turrur pas saj, bie në gropë, ndërsa shpresa fluturon, ikën. 192. Vetëm borxhi i marrë për ta taërë mjet pune, paguhet me lehtësi. 193. Një proverb spanjoll: Mos kërko ndihmë nga asnjëri për një punë që mund ta kryesh vetë. 194. Nuk i takon gjë dhëmbit të skiles që qëndron e mbyllur në strofkun e vet. 195. Mahnitja, të shumtën e herës, lind nga injoranca. 196. Njeriu që nuk i harxhon menjëherë të gjitha ato që di, syri i popullit në çdo kohë atë e shikon për dijetar. 197. Njeriu po nuk u turpërua për fajin e tij të bërë me padashje, mund të bëjë faj edhe me dashje. 198. Kush u hy shumë punëve, s’mund të kryejë asnjerën si duhet. 199. Nderimi i tepëruar është njëfarë përbuzje (ose lajkë). 200. Buka e elbit e shtëpisë është më e mirë se buka hase (e grurit të thjeshtë) e pazarit. 201. Njerëzit ndryshojnë nga njëri-tjetri nga koka, jo nga këmbët. 202. Njeriu mbasi të ketë fituar famë e madhështi, po të jetojë më gjatë, bjerr famën dhe madhështinë e fituar. 203. Njeriu nuk dëshprohet për fatkeqësinë dhe mizerjen që ka pësuar, por hidhërohet duke e kujtuar lumturinë e tij të humbur. 204. Me zhurmë nuk kryhet asnjë punë. Njeriu i punës është tepër i heshtur. 205. Lumturia e bën njerinë të fitojë shumë miq; fatkeqësia i kalon nga guri i provës (që përdor argjendari), duke lënë një pakicë dhe e shpërndan shumicën e tyre. 206. Miqësia është si drita e shkrepëtimës; sa më i errët të jetë vendi, aq më shumë ndriçon. 207. Një dijetar anglez thot: “Më e madhja lumturi e miqve të mi nuk më duket e shumtë, dëmi i tyre më i vogël më duket i madh.” 208. Durimi dhe meditimi nuk bashkohesn me pendimin. 209. Në lumenj të mëdhenj ka peshq të mëdhenj, por është rrezik të mbytesh; është më mirë të kënaqesh me peshq të vegjël të lumenjve të vegjël. Të mira të shumta ka në det, Në do shpëtim, rri në çip i qetë. 210. Në është se ekziston gabim i pëlqyer, është ai që ne, të shtyrë nga simpatia për një shok, kujtojmë se ai është njeri i përsosur. 211. Kopracia e një pasaniku i bën fëmijët e tij në vogëli të bëjnë çdo të ligë e pas vdekjes së tij të bëjnë rrush e kumbulla pasurinë e trashëguar dhe të kalojnë jetën e tyre në pendim e në vuajtje. 212. S’ka faj më të madh se shpërdorimi i besimit. 213. Zemërimi është një ves aq i lig sa që nuk mund të krahasohet me veset e tjera të këqia. 214. Gjykatësi i gjykon më me lehtësi armiqtë e tij. 215. Po të dyshosh për besnikërinë e një shoku, dyshimi yt mund të bëhet shkak që edhe ai të dyshojë për ty. 216. Kush don të jetë i lumtur, të përpiqet të përmirësojë sjelljet e tij. 217. Shija e çdo gjëje varet nga koha dhe rrethana: nuk lypset gjella me yndyrë për të sëmurët dhe muzika për ata që janë të hidhëruar. 218. Tre vetë që ndihmojnë njëri-tjetrin çojnë një peshë, të cilën s’mund ta ngrenë gjashtë vetë, të cilët kërkojnë t’ia lënë barrën njëri-tjetrit. 219. Zemra është një astrolog që s’gabon asnjëherë me zbulimet që bën. 220. Arra me lëvozhgë të hollë ka thelb të madh. 221. Kush don t’i nxjerrë një sy tjetrit, do të mbetet vetë pa të dy. 222. Gruaja që shëtit derë më derë flet shumë, edhe për atë flasin shumë. 223. Rruga e jetës është drejtësia, mos u ndaj nga rruga për të hyrë nëpër rrugica. 224. Mos u grind (me fjalë) me atë që është përkrahës (i fortë) i një mendimi të tij. 225. Njeriu mentar nuk flet për veten e tij dhe për punë që i përkasin atij vetë. 226. Mos i trego përralla atij që beson shumë, sepse i merr për të vërteta. 227. Kush ve interesat e përgjithshme mbi të tijat, është njeri me të vërtetë. 228. Detyra sa do e vogël që të jetë prapë e rëndë është. 229. Mos e shiko si të lehtë një detyrë që nuk e ke provuar dhe mbaruar në jetën tënde. 230. Mos e qesh hamallin e bërë dyfish duke pasur një gjë të vogël në shpinë, sepse ajo gjë që sheh ti të vogël është plumb 80-okësh. 231. Kush lexon shumë, medoemos bëhet dijetar; kush punon shumë, medoemos bëhet i pasur; kush kujdeset për higjienën, medoemos bëhet i fuqishëm; kush ka sjellje të mira, medoemos bëhet i lumtur. Ai që i plotëson të gjitha këto kondita, le të thotë se ka bërë me të vërtetë jetë në botë. 232. Jeta e njeriut është një pe i dredhur nga lumturia dhe fatkeqësia. Po të ishte dredhur vetëm nga fatkeqësia, do të ishte këputur shpejt, po të ishte përbërë vetëm nga lumturia, do të ishte tepër i ashpër dhe nuk do të hynte në punë. 233. Dajaku e bën të paedukuar njeriun e edukuar; të paedukuarit ia shton edhe më shumë atë. 234. Fabkeqësitë kur vijnë — duket se tremben nga njerëzit që janë armiqtë e tyre — vijnë të gjitha bashkë. 235. Koka s’mund të shkojë askund vetë, atë e dërgoj-në këmbët, por këmbët s’tunden vendit fare pa kokën. 236. Nuk është burrëri t’i heqësh një qime luanit të lidhur për qafe me zinxhir. 237. Mos e nis një punë, në të cilën ti sheh për veten tënde 9 dobi dhe një dëm për publikun, sepse do t’i humbasësh të 9 dobitë, ndërsa konsekuencën e dëmit të përgjithshëm do ta heqësh për se gjalli dhe pas vdekjes sate. 238. Një proverta spanjoll thot: “Njerka edhe sikur të jetë prej sheqeri, prapë e hidhët është.” 239. Vjehra nuk e kujton asnjëherë kohën e nusërisë. 240. Është e lumtur ajo grua që s’ka vjehër dhe kunatë. 241. E shumta e godinave që të du’ken të bukura, e kanë themelin të dobët. 242. Lumturia dhe fatkeqësia kanë mbarim; kur zgjat njëra shumë, do të thotë se i është afruar koha tjetrës. 243. Mbas agjërimit bie bajrami. 244. Nuk mungojnë pulat po nuk mungoi gruri në kotec. 245. Një i vobegët që vdes nga skamja është viktimë e atyre që, duke pasur mundësi, kanë munguar ta ndihmojnë. 246. Bota është një kurthë, gjahu është shpresa. 247. Nuk hidhërohemi për një të ligë që e ka shërimin; ç’vlen hidhërimi për të ligën që s’ka shërim? 248. Mos e piq mishin që s’ke për ta ngrënë. 249. Mos u bë mjaltë se të hanë mizat. 250. Është sherr ta vonosh bamirësinë. 251. Gabimi i atij që punon me dëshirë dhe endje, është më i mirë se të qëlluarit e atij që punon pa dashur. 252. S’ka asnjë plak që nuk mund të jetojë edhe një vit (më shumë), s’ka asnjë të ri që nuk mund të vdesë sot. 253. Gjendja e dehur (të pirët) nuk e ndryshon njeriun, vetëm e bën të duket ashtu siç është në të vërtetë, pasuria nuk ia ndryshon moralin njeriut, ia nxjerr në shesh atë. 254. Pjala e keqdashësit është si qymyri, edhe kur nuk e djeg sendin që e prek, e nxin atë. 255. Shtëpia që nuk i duket tymi, s’ka kuzhinë. 256. Koha mund të bëjë të harrohen fatkeqësitë më të mëdha. 257. Vlera e zjarrit kuptohet në ditët e dirnërit, e ajo e dëborës në ditët e verës. 258. Trimëria në kuvendim dhe eleganca në fushë të betejës s’bëjnë para. 259. Qesja nuk zbrazet duke dhënë lëmoshë. 260. Po s’tërhoqe dot lopatën, mos i hip sandaliit. 261. Grada e qytetërisë dhe e moralit të një populli kuptohet nga këngët dhe lojërat e tij. 262. E vërteta është një lloj ujë i nxehtë që del nga toka, i cili shkrin dëborërat dhe akujt që ka përqark, i bën për vete dhe shtohet duke shkuar dhe sado që mund të ngrijë duke u ftohur ajri, pa kaluar shumë kohë prapë bëhet siç ka qenë (ujë i rrjedhshëm). 263. Në është se ke mundësi të kesh gjashtë shërbyes, mba tre dhe të tjerët lëri për atë botë, d.m.th. rrogën dhe ushqimin që do t’u japësh këtyre të treve, jepua të vobegtëve. 264. Nuk shkohet në Bagdad me gomar topall dhe me qese bosh. 265. Mirësia që bën njeriu, mirësi është, por nuk e zhduk ligësinë që ka bërë. 266. Lëvdata rrëshqet si ujët sipër njeriut, ikën, por përbuzja, si vaji — lë një njollë që është vështirë të pastrohet. 267. Delen që ndahet nga tufa e ha ujku. 268. Kush lë xhadenë, humb rrugën. 269. Kush mbështetet në një dru të madh, është gjithmonë nën hije. 270. Dëborën në daç zieje, në daç thaje në diell, s’mund të kesh veçse ujë. 271. Të thuash po është më mirë se të thuash jo, por po-ja e cave është më e keqe se joja e ca të tjerëve. 272. E keqja në botë të shumtën e herës vjen nga ata që janë shumë të uritur ose shumë të ngopur. 273. Gjithësecili dëshiron t’i shohë njerëzit e mëdhenj, por më mirë është të shohësh veprat e tyre, d.m.th. të shohësh ata vetë, sepse idetë e tyre s’kuptohen nga fytyrat e tyre, por dallohen nga veprat e tyre. 274. Shtytësi i së ligës s’ka ndryshim nga ai që e kryen. 275. S’ka dobi nga tufa e bariut, që kënaqet nga zëri i bilbilit më shumë se nga blegërima e qengjit. 276. Qeni i tërbuar më së pari kafshon të zotin. 277. Nuk bie miza në gjalpin që është duke valuar. 278. E ha ujku atë gomar që e zotërojnë disa vetë. 279. Kush nuk merret vesh me vëllanë, s’merret vesh fare me bashkëqytetarët e tij. 280. Njeriu të mos ketë frikë nga ligji, të ketë turp nga bota, të ketë frikë nga ndërgjegjeja e tij. 281. Mos ia thuaj gruas fjalën që s’mund ta thuash në rrugë. 282. Dashuria është kripa e jetës, jeta pa dashuri s’ka asnjë shije. 283. Kur të lavdon dikush, mos e prano lëvdatën që të bëhet pa e peshuar në ndërgjegjen tënde nëse është e drejtë a jo. 284. Mos e qorto atë që ka rënë në greminë pse nuk i dëgjoi këshillat tuaja, as mos e këshillo përsëri. Po e nxorre nga gremina që ka rënë, atëherë ai panon këshillat e tua. 285. Mendojmë se njeriu vdes dhe shkon, mirëpo të vdekurit janë ata që edukojnë fëmijët tanë, që na mësojnë dituritë dhe shkencat, kur marrim në dorë një libër dhe e lexojmë në vetmi në një çip dhe, sipas rastit, ata na bëjnë të qeshim apo të qajmë. 286. Mos prit pemë nga shelgu e hije nga hurma. 287. Biseda lind nga mendimi; biseda pa nendim nuk eshtë bisedë, është grindje. 288. Liria varet në kënaqësinë me atë që ke (kanaat); lakmia, pasuria dhe fama e robërojnë njerinë. 289. I famshmi Newton, ca ditë para se të vdiste, tha: “Nuk di çdo të thotë publiku për mua. Por unë i përngjaj një fëmije që mbledh guaska në buzë të oqeanit. Me gjithë përpjekjet e mia të shumta, nga deti i së vërtetës munda të shtie në dorë vetëm 5— 10 guaska që kishin dalë në breg.” 290. I famshmi filozof Taj Çung thot: Deti i përmbyt anijet, por po të mos ishte deti, nuk do të ishte as emri i anijes... 291. Solomoni thot: “S’ka trathtar më të madh se ai që është afër një sovrani dhe fsheh të vërtetën.” 292. Saadiu, filozof persian, thot: “Po t’i marrë sovrani një kokërr vezë fshatarit, njerëzit e tij ia grabisin të gjitha pulat.” 293. Sovrani, i cili e bën të dashur veten e tij ndaj popullit, nuk trembet edhe sikur gjithë bota të çohet kundër tij. 294. Puna e njeriut të zakonshëm, ose fjala e thënë prej tij, harrohet dhe iken brenda një ore; ndërsa fjala dhe vepra e një njeriu të madh mbetet në histori dhe në gojë të popullit sa të jetë bota; prandaj njerëzit e mëdhenj duhet t’u shmangen argëtimeve e zbavitjeve dhe duhet të mendohen për çka do të thonë e do të bëjnë, sepse është shumë i madh ndryshimi ndërmjet së keqes dhe së mirës. 295. I miri Solomon thot: “Konsultimi rrit bashkimin dhe fuqinë; s’mund të ketë forcë ku s’ka konsultim.” (Me këtë Samiu kritikon Sulltanin pse shpërndan parlamentin dhe rrënjos diktaturën e tij personale në Turqi.) 296. Një nga filozofët kinezë thot: “Sovrani, i cili ia del të zgjedhë një këshilltar që thotë të vërtetën, që nuk i do lajkat dhe që është mentar dhe i zoti, ai meriton të sundojë.” 297. Konfucio thot:”Njeriu, i cili, duke u konsultuar, vërejtjet që i bëhen i pranon mbasi të jetë menduar, është i zoti për çdo gjë; ai, i cili i mbështe tet vetes së tij dhe nuk respekton konsultimin, nuk shpëton nga gabimet edhe sikur të jetë më i madhi filozof i botës.” 298. Alfonsi X-të, mbret i Spanjës, thot: “Në thesaret e grumbulluar nga ana e një mbreti është e pamundshme të mos hyjë padrejtësia; padrejtësia është si baruti, sigurisht një ditë merr zjarr dhe bashkë me thesaret zhduk dhe të zotin. Mbreti që përpiqet të mbushë thesaret e tij, nuk është mbret i kombit, por skllav i thesareve të tij.” 299. Më i madhi filozof mund të gabojë; opinioni publik është i pagabueshëm. Bile nuk mohohet se në opinionin publik ka një fuqi shpirtërore edhe në parashikimin e ngjarjeve që do të ndodhin. 300. S’ka lumturi më të madhe për njeriun se rifitimi i lirisë që ka bjerrë ai. 301. I miri Solomon thot: “Lajkatari është një gjuetar, laku i tij është lajka, në këtë lak nuk bie njeri, pos atyre që janë mendjezog.” 302. Bashkimi (besëlidhja) i bën të mundshme gjërat e pamundshme, përçarja i bën të pamundshme të mundshmet. 303. Mos prit ndihmë nga ai që nuk sheh nevojë për konsultim. 304. Ai që pranon këshilla, është më i madh se ai që jep, sepse, sa lehtë është të japësh këshilla. aq rë-ndë është t’i pranosh. 305. Shumica e ligësive që shihen në botë shkaktohet nga ari. Natyra duket se i ka ditur të ligat që do t’i sjellë njerëzisë ky mineral, prandaj e ka groposur aq thellë në tokë; por njerëzit, të cilët kanë në shpirt gjithmonë ligësinë, futen thellë si iriqi dhe dalin përsëri. 306. Mos baktis punën për të mësuar lajme të reja; sa të kalojë pak kohë ai lajm i ri do të vjetrohet, i bie vlefta e atëhere do të mund ta dëgjosh edhe aty ku je. 307. Exheli (vdekja) i qenit që gjuan ujkun, është te dhëmbi i tij. 308. Kush ngjitet lart, sigurisht do të zbresë poshtë. 309. Gjysma e punës është e mbaruar kur ajo fillohet me dëshirë. 310. Nuk është mik yti ai që bën faje kundër teje. 311. Kush nuk dëshiron të humbasë për jetë privilegjet e tij, duhet të lëshojë ca prej tyre me dëshirën e tij, sepse druri rritet më shumë kur krasitet. 312. Ata që bëhen vegël e mizorive të një mizori, janë më të ligj se ai vetë. 313. Për të mbaruar një punë, më parë duhet menduar, së dyti konsultuar, pastaj duhet filluar. 314. Ujët që rri — qelbet; duhet të lëvizë për t’u pastruar. 315. Çdo njeri nuk trajtohet një lloj, stofi pastrohet me brushë e kadifeja me dorë. 316. Nuk i duhet gjë qeni atij që nuk është në gjendje të ushqejë fëmijën e vet. 317. Dëshira mund të kënaqet vetëm me anë të shpresës. 318. Kur flet — mos lëviz me dorë, sepse kur ti punon gjuha s’ta ndihmon dorën. 319. Duhet kujdesur të mos thyhet shtama, sepse është e pamundshme të mblidhet krejt ujët e derdhur. 320. Dyshimi është gur argjendari i së vërtetës, kush dyshon në marrëdhëniet e përditshme, s’gabon asnjëherë, kush dyshon në veprimet e veta, bëhet filozof. 321. Turma u lakmon mrekullive, më shumë u taeson gënjeshtrave se së vërtetës. Një gënjeshtër, që njëri e ka bërë për ta besuar një popull brenda një dite, diturisë dhe shkencës i duhen shekuj për ta shkulur nga mendja e njerëzve. Me gjithëkëtë, mbresa mbetet se mbetet. 322. Një kokërr gruri nuk e mbush dot hambarin, por ndihmon kokrrat e tjera që e kanë mbushur. 323. Gjuetari dhe peshkatari kurrë s’bëhen pasanikë. 324. Një filozof ka thënë: “Lajkatari (servili) shkon në skëterrë duke kaluar nga parajsa.” 325. Armiqësia më e rëndë është ajo që ngjan ndërmjet atyre që jetojnë në të njëjtën shtëpi. 326. Po të jetë e mundshme të zbriten nga jeta jonë ditët që kemi kaluar me hidhërim dhe vuajtje, mund të themi se kemi jetuar në botë; por, atëherë jeta bëhet tepër e shkurtër. 327. S’ka më bukëshkelë se nakari, sepse duke lindur nga mirësia e tjetrit, i do të keqen. 328. Dhelpra tretet duke menduar pulën që nuk e shtie dot në dorë. 329. Arma më e mirë për ta mposhtur armikun është zemra. 330. Në gurin e varrit të një ngadhnjyesi tëmadh ishte shkruar: “Këtu është vendi ku ka arritur ky njeri që ka rënë këtu pasi ka pushtuar botën. O ti njeri, që dëshiron të ngadhnjesh tërë botën, mos harro se rruga e gjatë dhe me mundime, këtu ka për të sjellë.” 331. Në gurin e varrit të një tjetri kishte një shkrim të çuditshëm si ky: “Ai që ka rënë këtu, ka vdekur duke mos dashur.” 332. Tjetër: “Ai që ka rënë këtu, edhe kur ka qenë gjallë, s’ka bërë gjësend.” 333. Në portën e faltores së Delfit, një nga faltoret e vjetra të Greqisë së vjetër, kanë qenë shkruar këto tri këshilla të filozofit Gilon: “Njih veten tënde; mos lakmo shumë; ruaju nga borxhi dhe nga të ngrënit me f jalë.” 334. Ai që i përgjigjet me ligësi mirësisë sate, bëhet mjet për të bërë të njohur mirësinë tënde dhe ligësinë e vet. 335. Po të njohësh një faj të ndonjërit, mund ta mbulosh me një nga virtytet e tij. 336. Po t’u thye çekani kur je duke mbërthyer një gozhdë në murë, bjer me kokën tënde. 337. Forca e mendimit hy në punë më shumë se tehu i shpatës; prandaj ruaje atë dhe mbaje gati për ta përdorur në kohën e duhur. 338. Trupi, sado i fortë, i bukur dhe i shëndoshë të jetë, prapëseprapë një ditë tokë do të bëhet. Mendimi, po të jetë i dobët, nuk i duket ndikimi edhe kur njeriu është i gjallë, po të jetë i fortë — mendimi mbetet gjallë edhe pas vdekjes së tij. 339. Ca njerëz i ngjajnë një godine të madhe ende të paplotësuar dhe të parregulluar, e cila nga jashtë duket si një saraj i madh, ndërsa përbrenda nuk është tjetër veç mure të thata dhe pluhur e dhë. 340. Ajo që forcon mendimin është gjykimi. Mendimi i pranuar në çdo kohë pa u gjykuar nga asnjëri, kalbet shpejt. 341. Filozofët thonë: “Njeriu s’mund të shohë të metat e të dashurve të tij; kur puna qëndron kështu, si kërkohet që njeriu t’i shohë «të metat e veta?” 342. Njëri nga autorët anglezë thot: “Anglezi dëgjon, frëngu flet. Ndër anglezët mund të gjesh asi që edhe dëgjojnë edhe flasin, por te frëngu s’mund të gjesh të tillë; në është se frëngu ta le ty radhën dy minuta për të folur, mos kujto se po të dëgjon, jo, ai është duke menduar se ç’ka do të thotë kur ti të kesh mbaruar së foluri.” 343. Një mentar e kishin pyetur për tanë (taabanë) dhe sojin e tij. “Im atë janë krahët e mi, soji im — veprat e mia.” 344. Ai që nuk është në gjendje të ecë në rrugë të sheshtë, mos e shtrëngo t’i ngjitet malit. 345. Në çdo punë ka pak a shumë dobi, vetëm në të folur për së tepërmi s’ka asnjë dobi. 346. Shërbëtoret kanë gjithmonë dëshirë të mbledhin lajme e zonjat e shtëpisë dëshirojnë t’d dëgjojnë. Qoftë larg! Sikur edhe i zoti i shtëpisë të përulet dhe të dëgjojë këto tregime, në shtëpi s’mbetet tjetër veç fjalëve. 347. Po të bashkohen dy tufa (bagëtish) të vogla, bëhet një tufë e madhe. 348. Një tigër të lidhur me zinxhirë mund ta përmbajë edhe një fëmijë, por, po u këput zinxhiri edhe njeriu më i fortë në botë nuk mund ta mbajë. 349. Zemra e gëzuar njeriut ia bën të qeshur fytyrëin, zemra e dëshpëruar i ndrydh mendjen. 350. Konfuci thot: “Çdo njeri po të kishte dëshiruar të jetë i ditur aq sa dëshiron të jetë i bukur, nuk do të kishte injorantë në botë.” 351. Kalorësi në det dhe barkatari në tokë nuk vlejnë gjë. 352. Aq sa ka nevojë personi me përvojë, por i paditur, për ndihmën e dijetarit, edhe dijetari i papërvoje ka po aq nevojë për ndihmën e atij që ka përvojë, por që nuk është i ditur. 353. Po deshe të ahmerresh kundër një gruaje, lëvdo në sytë e saj një grua itjetër. 354. Ata që janë të kujdesshëm, shohin që përpara fatkeqësinë dhe i shmangen asaj; ndërsa të pakujdesshinit i dalin përpara dhe zhduken prej saj. 355. Vlefta e ujit kuptohet kur shterret pusi. 356. Shkenca zbulon të fshehtat, ndërsa mjeshtëria (arti, industria) i krijon gjërat. 357. Kur njeriu do të marrë një vendim, duhet të parashikojë edhe rreziqet; por, pasi të ketë vendosur dhe të jetë duke e zbatuar, nuk duhet të mendojë kurrgjë, d.m.th. në marrjen e vendimit të jetë frikacak e në zbatim të jetë trim. 358. Bakoni, filozof i madh anglez thot: “Lavdia e atij që komandon shkon krahas me lavdinë e atyre që komandon; s’ka lavdi të komandosh një tufë shtazësh. Të jesh kryetar i shumë skllevërve, është një ofiq i poshtër.” 359. Po të mos frynte era në dete, s’do të kishte stuhi, por edhe anija nuk do të ecte. Po të mos ishte gruaja në botë, asnjëri nuk do të ishte i mjerë; por nuk do të ishte edhe njeriu. 360. Një proverb spanjoll: “Më mirë të thyhesh se të përkulesh.” 361. Mos u shqetëso nga zemërimi i të drejtit, kij frikë heshtjen e tiranit. 362. Njeriu, gjësë që dëshiron i shikon vetëm anën e mirë, asaj që shtie në dorë, vetëm anën e ligë. 363. Shkalla e parë e marrëzisë është të kujtosh se je i mençur. 364. Konfucio thot: “Njeriu i përsosur nuk tundet nga vendimi që ka marrë, shkon mirë me shoqërinë, por nuk bën pjesë në të.” 365. Po ai: “Njeriu i përsosur, kur sheh se po i kalon jeta, dëshpërohet duke menduar se nuk po le pas shumë vepra të dobishme, të cilat do ta mbajnë të gjallë emrin e tij.” 366. Fati ia zgjat dorën guximtarit. 367. Mos t’i ankohet fatit ai që bjerr rastin. 368. S’ka njeri të lig që të mos jetë miqësuar me të tjerë, duke mos u njohur si i tillë; s’ka njeri të mirë që të mos jetë përbuzur nga disa të tjerë, duke e kujtuar për të lig. 369. Disa njerëz i bëjnë mirë gjithkuj, por jo vetes së tyre. Këta i ngjajnë një ore të varur në murin e jashtëm të shtëpisë, i cili u tregon kohën të gjithëve, përveç atyre të shtëpisë. 370. Dielli nuk e ruan për gjithë ditën bukurinë e mëngjezit; asgjë nuk e ruan forcën e saj që ka në fillim, me kalim të kohës e bjerr atë. Pra, atë që ti dëshiron të jetë gjithmonë e fortë, përpiqu ta fillosh më me shumë forcë se sa nevojitet. 371. Konfucio thot: “Njeri i përsosur nuk është ai që flet fjalë të bukura; por ai që e bën atë që thot, dhe thot atë që mund të bëjë.” 372. Po ai i nderuar thot: “Kush zë dituri e shkencë dhe nuk vret mendjen e vet, ka bjerrë kohën kot, ai i cili pa zënë dituri e shkencë vret mendjen (përpiqet, mendon) dhe përpiqet që të zbulojë gjërat e zbuluara lodh kot mendjen e tij. 373. Në të vërtetë, shkenca për njerinë është të dallojë atë që di nga ajo që nuk di. 374. Ai që zgjedh si model kaligrafie një shkrim të bukur, nuk mund ta imitojë atë plotësisht, por duke përmirësuar shkrimin e vet, mund të shkruajë edhe më bukur se modeli. Po ashtu — ai, i cili përpiqet t’i ngjajë një njeriu të madh në sjelljet dhe veprimet e tij, nuk mund t’i përvetësojë ato, por në është se korrigjon sjelljen e tij dhe në qoftë se ka prirje natyrale, bëhet më i madh se ai që ka imituar si nga mendimi ashtu edhe nga sjellja. 375. Pozitës, që nuk është fituar me të drejtë nuk i shihet dobia; ajo është punë e përkohshme. 376. Edhe dëshira e të sëmurit për t’u shëruar edhe shpresa e tij se do të shëndoshet, është një lloj shërimi. 377. Jeta ndodhet gjithmonë para një armiku siç është vdekja. Ndërsa jeta nuk zotëron asnjë mburojë, asnjë armë, vdekja ka armë të forta, në çdo pikë që ta sulmojë jetën, është e qartë se do ta mundë atë. 378. Viktimat e gjuhës janë më të shumta se ato të shpatës. 379. Njeriu mund të arrijë lartësinë e virtytit dhe të përsosmërisë, por keqdashësi ia lidh litarin për këmbe dhe e tërheq teposhtë. 380. Për të jetuar njeriu rehat në botë, i nevojiten katër gjëra prej metali: një torbë me florinj, një pishtar i argjendtë, një fytyrë prej bronzi, një zemër prej hekuri. 381. Zemra e një njeriu që ka pësuar një fatkeqësi të madhe i ngjan një tasi të mbushur plot rae ujë; një lëvizje e vogël bëhet shkak të derdhet. 382. Kush vdes me nder, edhe pse e bjerr jetën, fiton famën. 383. Një filozof mblodhi nxënësit e tij dhe i pyeti se cila është gjëja më e mirë në botë për njeriun. Njëri tha: “mendja e përsosur”, tjetri: “shoku i mirë”, një tjetër: “fqiu i mirë” dhe një tjetër: “kujdesi dhe largpamja”. Filozofi puk pëlqeu asnjerën. Më në fund, njëri porsa tha: “është zemra e mirë”, filozofi: “Po, tha, po të jetë kjo, janë edhe ato që thanë të tjerët.” 384. Njeriu duhet të përpiqet që lumturinë të mos e ketë vetëm për veten e tij. Një grua kur vajti pranë një burimi, ku kishte takuar të dashurin e saj kur ka qenë e re, kujtoi atë lumturi dhe tha: “Ashtu sikundër kam qenë e lumtur njëherë në këtë vend, tani le të lumturohet një tjetër”. Nxori unazën e saj shumë të shtrenjtë dhe e la aty. 385. Mos u prish me shokët e tu për t’i mbajtur anën një njeriu me pozitë; sepse po të ndahesh nga ky, s’ke ku të strukesh. 386. Njeriu i përsosur mund të ketë pak faje, por të mëdha. 387. Ca pak të meta të një njeriu nuk ia ulin vlerën; njollat e diellit nuk e pengojnë fare ndriçimin e tij. 388. Vlera e njeriut kuptohet pasi të ketë vdekur, sepse, kur është gjallë, cmira dhe mëria vlerat e tij mund t’i kthejnë dhe t’i bëjnë të duken të meta. 389. Po të nderoheshin dhe të çmoheshin dijetarët kur janë gjallë ashtu sikundër lartësohen pas vdekjes së tyre, nuk do të mbetej njeri pa u bërë dijetar në botë. 390. Kush ndërton pallate në erë — qoftë dhe në ëndërr — ia mbërrin qëllimit pa shpenzuar asnjë lek. 391. Po t’i sodisish me kujdes kombet në botë, nuk shihet asnjë komb i egër që të mos zotërojë pak a shumë ndonjë zakon të mirë, nuk ekziston asnjë komb i qytetëruar që të jetë i dëlirë nga disa vese barbare dhe sjellje të dëmshme. 392. Shtëpia e gruas shpneshë duket për së largu. 393. Ai që çohet të ahmerret për çnderimin që i është bërë, është çnderuar dy herë. 394. I vobegti mund të jetë i ndershëm, perversi jo! 395. Nderi ndodhet rrallë aty ku s’ka hyrë mjerimi dhe vuajtja. 396. Mëson shumë ai që plotëson çka di dhe përpiqet të përvetësojë çka nuk di, ai që le mangut çka di dhe çohet të mësojë gjëra të tjera, nuk mëson kurrëgjë. 397. Është gabim i madh të përdorësh në punë të vogla atë që mund të kryejë punë të mëdha. 398. Selvini dhe kavaku bëhen më të gjatë se çclo dru, por nuk japin pemë. 399. Njeriu ka nevojë për arsim ashtu si bima për ujë. Ashtu sikundër që thahet pema kur është e njomë, po nuk u vadit, edhe njeriu thahet shpirtërisht po nuk u edukua qysh në fëmijëri (vogëli), sepse nuk i mbetet gjë për t’i shërbyer njerëzimit. 400. Për të kuptuar se cili nga disa djem do të bëhet njeri i madh, duhet t’i mbledhësh ata të gjithë bashkë dhe t’u tregosh një ndodhi të dhimbshme; kush do të preket dhe do të qajë, ai do të bëhet njeri i madh. 401. Njeriu zemërgur dallohet nga shtazët e tjera vetëm si rod. 402. Njeriu, para së gjithash, duhet të mësojë shkallën e paditurisë së tij. 403. Konfucio thot: “Njeriu me mendje të përsosur dhe me përvojë s’ngutet kur do të vendosë për një punë; guximtari nuk trembet nga asnjë gjë dhe ai që do t’i shërbejë njerëzimit nuk ndikohet nga mirëqenia apo fatkeqësia e tij.” 404. Kanë pyetur një filozof të përmendur: “Ç’është vdekja?” “Më tregoni mua ç’është jeta, t’ju them ç’është vdekja!” — është përgjegjur. 405. Njeriu nuk është i përjetshëm, le të përpiqet të jetë e pavdekshme ajo që do të thotë dhe ajo që do të bëjë. 406. Zgjuarësia të shumtën e herës hy në punë për të gjykuar punët dhe sjelljet e të tjerëve. 407. Një anglez, kudo që të ndodhej, meqë dyshonte se nën tryezat dhe pas perdeve ka përgjues, kujdesej shumë kur do të fliste. Pra, pasi në një çip të zemrës së njeriut qëndron një përgjues i tillë siç është ndërgjegjja që shënon çdo fjalë dhe çdo punë të tij dhe, pasi i shënon, ka zakon t’ia kujtojë dhe t’ia trokasë në kokë të zotit, njeriu duhet të ketë gjithmonë kujdes për f jalët dhe punët e tij — qofshin të hapta, qofshin të fshehta. 408. Pasuria nuk e vlen mundimin që heq njeriu për ta fituar, kujdesin që nevojitet për ta ruajtur dhe më në fund hidhërimin e shkaktuar kur humbet. 409. Janë të shumtë ata që puthin atë dorë, të cilën dëshirojnë ta presin (kafshojnë). 410. Meqenëse shporri i ëndërrimit është dëshira, ky kalë (d.m.th. ajo që ëndërron) kalon gjithmonë përtej mundësive (për ta arritur). 411. Zogu që ka jetuar i lirë, ia del të shpëtojë nga kthetrat e skifterit; ndërsa zogu që ka shpëtuar nga kafazi, mbasi ka në mendje vetëm ikjen nga kafasi, bie në kthetrat e armikut të tij. 412. Edhe në jetëshkrimet e njerëzve më të mëdhenj shihen disa vogëlsira. Jeta e njeriut është një godinë e përbërë nga mermeri dhe balta. 413. Njerëzit e kanë gurin e provës për të dalluar floririn; por floriri është vetë gur prove për të dalluar njerëzit. 414. Ashikun të gjithë e kujtojnë për të marrë; por s’ka filozof më të madh se ai. Për atë s’ka asnjë ndryshim midis bareshës dhe princeshës. Baresha që dashuron ai është më e lartë se princesha. 415. Gjërat që numërohen të shenjta, si mendja, njohuria dhe dituria, nga shkaku i lakmisë për famë e madhështi, s’mund t’u qëndrojnë disa dëshirave të kota, ndërsa dashuria mund çdo gjë. Dashuria duron varfërinë, nevojën, urinë, mundimin, poshtërimin — çdo gjë. Dashuria e ndryshon skëterën në parajsë. Në qoftë se kërkohet një shenjë e botës shpirtërore në botën lëndore, ajo shenjë është dashuria. 416. Ëndërrimi çdo gjë nuk e tregon ashtu siç është. por ashtu siç dëshirohet. Prandaj vetëm ëndërrimi është që bën të shijohet bota dhe jeta. 417. Kur të njihesh me ndokënd për herë të parë, kujdesu të kuptosh nëse po përpiqet të dëgjojë ato që thua apo të dëgjosh ato që thot ai. 418. Edukatë në bashkëbisedim nuk është vetëm të flasësh f jalë të mira. Është konditë të mos flasësh fjalë të ligë dhe të mos e lesh tjetrin ta thotë. 419. Gruaja dredharake është një trëndafile, që çdo gjeth të saj e mban një njeri, ndërsa të shoqit i takojnë vetëm gjembat. 420. Zakoni është një prangë për njerëzit e përsosur e idhull për vulgun. 421. Duhet menduar për të ardhmen, por as të tashmen nuk duhet t’ia bëjmë fli së ardhmes. I urti nuk pranon të jetë sot fatkeq për të qenë i lumtur nesër. 422. Një fjalë e urtë e shqiptarëve: “Koka bën, koka pëson. Zemër, ç’ke ti që rrënkon?” 423. Goja kalon kufirin, dëmin e paguan mendja. 424. Në qoftë se ka dy dijetarë të pagabueshëm, njëri është prova. 425. Atij që rrit sorrat, me siguri një ditë do t’ia nxjerrin sytë. 426. Duhet t’ia këputësh kokën pulës që han te ti e vezët i bën te fqiu. 427. Nuk zihet në gojë litari në shtëpinë e të varurit. 428. Ujku, në vendin ku gjen një qengj, po në atë vend kërkon përsëri. 429. Zakonin që njeriu e ka përfituar në djep, e le në qivur. 430. Guximtarin nuk e vret plumbi e frikacakun mund ta vrasë krisma e pushkës. 431. Nuk mund të dalë puna e madhe nga dora e atij që nuk i përfill të voglat. 432. Më i poshtri i njerëzve është ai, që tregohet i rreptë kundrejt butësisë dhe i butë kundrejt rreptësisë. 433. Në qoftë se për njeriun ka në botë person më të lig dhe të poshtër se djalli, është ai, që para teje shitet mik yti e pas shpine vepron si armik. 434. Turma mendon se e drejta është aty ku sheh forcën, por e drejta me forcën bashkohet shumë rrallë. 435. Turma është e deshiruar për gjëra të jashtëzakonshme. 436. Vendi më i lumtur është ai ku ndihet sa më pak dora e qeverisë. 437. T’i ndalosh me forcë zakonet e liga të kombit do të thotë t’i shpallësh luftë atij; gjëja që nevojitet është të ngresh kombin në shkallë që vetë të heqë dorë nga zakonet e liga. 438. Pjalët dhe punët e njerëzve të mëdhenj nuk janë sipas vendit e kohës së tyre, ata mund t’i përshtaten çdo kohe dhe çdo vandi. 439. Figura morale e njeriut është rruga që ndjek. 440. Përpiqu të imitosh vetëm punët e mira të njerëzve të mëdhenj. 441. Nuk është forca që e bën shtetin të qëndrueshëm, është dashuria e nënshtetasve. Sovrani, i cili gëzon dashurinë e nënshtetasve të tij, as ka nevojë për top, as ka frikë nga topi i armikut. 442. Godina që ndërtohet pa u mbështetur në godina të tjera, sa më shumë që lartësohet aq më shumë i shtohet rreziku. (Edhe këtu Samiu ka parasysh qeverinë turke të kohës së tij, e cila nuk mundi të marrë pjesë në ndonjë koalicion). 443. Kush bazohet në forcën, bie për tokë po sa të thyhet forca, por ai që bazohet në drejtësinë, është i mbështetur në një godinë të fortë që nuk shembet kurrë. 444. Kundërshtimi (d.m.th. opozita) është armiku i forcës dhe i dëshirës; por, po të mos jetë kundërshtimi — as forca nuk duket as s’i mbetet shije dëshirës. 445. Është për keqardhje që në botën politike nuk është bërë zakon të respektohet nderi dhe mirësjellja. Një njeri i rëndomtë humb besimin po nuk e mbajti fjalën, një diplomat që qeverisë një shtet, sa më shumë të gënjejë, aq më shumë numërohet për diplomat. 446. Në kohën tonë të gjithë po merren me politikë; kjo punë ka taërë që të rinjtë të harrojnë zbavitjet e tyre, pleqtë — hallet e tyre, gratë — qeverisjen e shtëpive të tyre, adhuruesit — adhurimin, tregtarë: — fitimin dhe mjekët — të sëmurët e tyre. 447. Idetë e mëdha formohen te shpirtërat e mëdhenj. 448. Traktati i pranuar nga mundja, bie poshtë porsa të forcohet i munduri. 449. Aleati i fortë, të shumtën e herës, është më i rrezikshëm se armiku. 450. Aleata i fortë është zot i shokut të tij. 451. Një qeveri mizore kërkon rastin të ndëshkojë të pafaishmit, të thyejë guximin dhe të heqë lirinë. 452. Qeveria tirane, pasi në vend të drejtësisë mbështetet në forcën, ka nevojë për forcë edhe më të madhe. 453. Edhe qeveria më mizore përpiqet t’i tregojë të ligjshme veprimet e saj. 454. Tirania më e poshtër është ajo që shtyp mendimin. 455. Një qeveri mizore i kupton fajet e saj vetëm atëhere kur shtrëngohet t’i mbështetet opinionit publik, të cilin e ka zhdukur vetë. 456. Tirani më i poshtër është ai që është rritur nën regjim tiranie, sepse e ushtron tiraninë e tij me formë ahmarrjeje. 457. Tirania lind nga frika, sovrani që ka frikë nga nënshtetasit e tij, është i shtrënguar t’i frikësojë ata. 458. Sa ka frikë kusari nga qeveria, edhe tirani aq trembet nga shkrimtarët, e sidomos nga historianët. 459. Kur lakmia për famë dhe madhështi pushton shpirtin, nuk le vend për asnjë ndjenjë tjetër. Kur kjo lakmi hap gojën, natyra (e njeriut) hesht. 460. Mossuksesi e thyen dëshirën dhe guximin, por nuk mund t’i zhdukë; trimëria e thyer nga një mundje e madhe, mund të përmirësohet me një fitore të vogël. 461. Ata që qeverisin një shtet, duhet të mësohen t’u qëndrojnë dallgave dhe fortunave të opinionit publik, të mos i bëjnëmë të rrepta fortunat, por të përpiqen t’i qetësojnë ato. 462. Forca e armatosur e përdorur kundër së drejtës dhe lirisë, është ajo që do t’u shkaktojë vdekjen atyre iqë e përdorin. 463. Liria, nga ndonjëherë, nuk mund t’i mbrojë partizanët e saj; por nuk i vret me dorën e vet ashtu siç bën forca absolute. 464. Nuk duhet dyshuar për ndershmërinë e atij njeriu që e shajnë dhe e përbuzin lajkatarët. 465. Është trimëri e madhe të heshtësh në tubimin e lajkatarëve. 466. Mizoria e mizorit mund të vrasë disa keqbërës; por drejtësia e të drejtit (qeveritar) ia than rrënjën keqbërjes. 467. Nuk është mirësi t’i falësh tjetrit fajin e tij, duhet ta harrosh. Faji i falur pa e harruar nuk fshihet, mbetet i skalitur në zemër. 468. Spiunët dhe agjentët e fshehtë janë miza që lëshojnë larva në plagët që i janë hapur trupit ië shtetit; për të merituar rrogën që marrin i tregoj në për kriminelë dhe fajtorë njerëzit e ndershëm dhe të pafajshëm. (Sulltan Hamidi kishte formuar një rrjetë të madhe spiunazhi në gjithë perandorinë e Turqisë osmane, fijet e së cilës i mbante vetë në duart e tij. Shënim i përkthyesit.) 469. Ashtu sikundër i sëmuri që dëshiron të ndërrojë klimën me shpresë që të përmirësohet, edhe shoqëria, me besimin për t’u qytetëruar, dëshiron të ndryshojë gjendjen. 470. Pishtari i historisë tregon se drejtësia shkon paralel me paqen, dashurinë e me konsideratën dhe se lakmia për të pushtuar gjithë botën, veset si fanatizma, rebelimi dhe mizoria iënë mbrapa fatkeqësi që vazhdojnë për një kohë të gjatë dhe bëjnë që pasardhësit të mallkojnë paraardhësit e tyre. 471. Historia është një proces-verbal, i cili ligësitë e shekullit të tanishëm ia përcjell për gjykim gjykatës së opinionit publik të shekujve të ardhshëm. 472. Paanësia është ajo që shkruan historinë, historia që shkruhet nga anësia, nuk është histori, është përrallë. 473. Epokat që përmenden shkurt në histori, janë epokat më të lumtura të njerëzisë. 474. Historia, që i jep formë drejtësie mizorisë së mizorit, është më e keqe se 100 mizorë. 475. Mendimet (ose idetë) është e parnundshme t’i dallosh nga dobitë (ose interesat), asnjëri nuk e përkrah një ide po nuk e kuptoi se është në dobi të përgjithshme ose të atij vetë. 476. Sa më shumë të kundërshtohet një ide, aq më shumë bëhet e fortë (e fuqishme). 477. Çthurja morale e një kombi kuptohet nga sa janë denimet e caktuara në ligjet e tij. Sepse janë fajet e rënda që nevojitin dënime të rënda. 478. Sa do që të jetë i pafuqishëm opinioni publik, prapëseprapë e tremb qeverinë tirane. Për këtë shkak qeveria tirane, mbasi ta ketë shkatërruar dhe zhdukur opinionin publik, përpiqet ta vërë atë në gjumë me dhelpëri. 479. Forca shkatërrimtare që shtyp trupat, nuk mund ta shtypë mendimin, përkundrazi — duke u shtypur trupi, forcohet mandimi; ushqimi i mendimit është gjaku i derdhur nga mizoria. 480. Ligji s’ka forcë kundrejt opinionit publik. (Më mirë: “Opinioni publik nuk mund të mposhtet me anë të ligjit.”) 481. Vetëm opinioni publik është baza e lirisë, forca e edukimit, udhëheqës i qeverive. 482. Si mendimi ashtu edhe gjykata duhet të gjykojnë personat e jo rodet (e njerëzve); sepse në është i mirë ose i lig një njeri, s’ka të bëjë me rodin e tij. 483. Janë të rrallë ata që i caktojnë vetes së tyre një princip; principi i shumicës mbështetet në interesin e tyre. Kur janë të vegjël ata (d.m.th. që s’kanë kapur një pozitë), kërkojnë liri dhe barazi, kur rriten — bëhen partizanët më të flakët të absolutizmit. 484. Nuk mund të jetë i mirë morali vetiak i popullit të një vendi, kur morali i përgjithshëm është i prishur. 485. Mendja e një kombi është arsimi, zemra e tij — morali i përgjithshëm. 486. Është e sigurtë zhdukja e një vendi ku njerëzit mposhtin ligjin e forca të drejtën. 487. Është e kotë të presësh punë të mirë nga një qeveri, që bën transformime jo për t’u vyer ideve, por personave, e interesin e përgjithshëm e përdor si maskë për interesa personale. 488. Një ide e lartë ndërton një shtet e opinioni publik e forcon dhe e zbukuron, ndërsa interesi personal e shkatërron atë. 489. Në çdo vend doket dhe zakonet janë më të forta se ligjet. Prandaj, për të përmirësuar një vend, para se t’i ndryshosh ligjin, duhet bërë përpjekje më parë për t’i zhdukur doket dhe zakonet e tij (të liga). 490. Po të mos kishte robëri në botë, as që do t’i dihej emri lirisë. 491. Të përpiqesh për të zhdukur dëshirën për liri të lindur në mendjen e një kombi, është si të duash ta mbytësh në ujë një calik të mbushur me erë. 492. Ligji i ndërtuar në bazë të shtypjes, mbjell në opinionin publik farën e zemërimit e të mërisë dhe mbledh frytet e kësaj fare. 493. Kur shteti bashkohet me dëshirën e kombit, njëqindfishohet forca e tij. 494. Krenaria ka shkaktuar prishjen e shumë shteteve dhe të kombeve. 495. Jeta e një shteti dhe lumturia e një kombi sigurohet vetëm me bashkim dhe barazi. Ata që janë në krye të punës, po bënë dallime, janë armiq të shtetit dhe të kombit, sepse kështu bëhen shkak grindjeje dhe përçarjeje, e këto janë helmi më i rrezikshëm për një shoqëri. 496. Aq sa forcohet tirania dhe veprimi arbitrar i një qeverie, aq pakësohet edhe forca e saj. 497. Zhdukja e barazisë shkakton humbjen e lirisë. Privilegjet janë shokë të tiranisë. 498. Deshira për liri dyfishon forcën e një kombi. 499. Nuk janë armiqtë e saj ata që zhdukin lirinë, të shumtën e herës është teprimi i përkrahësve të saj. 500. Kur është liria në djep, përkorja duhet të jetë daja i saj. 501. Liria nuk mund të shkojë përpara pa moderacion, ajo nuk mund të jetojë pa moral të mirë. 502. Ndërsa era e shuan qiririn, — zjarrin e shton; edhe forca mund ta shtypë mendimin përparimtar të një personi, por e zemëron edhe më shumë opinionin publik. 503. Në besimin e thjeshtë s’ka fanatizëm e në diturinë e vërtetë s’ka krenari; hipokritët janë fanatikë e injorantët që dinë diçka të vogël bëhen krenarë për atë çka dinë. 504. Pasi njeriu të ketë besuar se një besim është i kotë, është e pamundshme të ndryshojë mendim dhe të besojë përsëri. 505. Një popull që s’ka opinion publik, nuk mund të numërohet për komb. 506. Trathtia, pa marrë parasysh shkakun, prapëseprapë trathti është. 507. Qëllimi i lig, edhe sikur t’i dalë mirë fundi, prapëseprapë po i keqë shtë. 508. Keqbërësit s’mund të besojnë se ekziston mirëbërja. 509. Në periudhën e një qeverimi mizor nuk flitet as për meritat e të mirëve as për ligësitë e të ligjve, njerëzit dallohen sipas pozitës dhe mjerimit të tyre. 510. Merita dhe talenti që qëndrojnë të heshtur dhe të fshehur në periudhën e tiranisë, fillojnë të ndriçojnë porsa lind drejtësia. 511. Nuk mund t’i shërbejnë një kombi ata që nuk janë të pajisur me moral të mirë. 512. E liga që mund të rezultojë nga një qëllim i mirë, është më e mirë se nga shërbimi i bërë me qëllim të lig. 513. Nganjëherë merita shkëlqen në një komb të çthurur, por ajo nuk mund ta ndriçojë ambientin. 514. Po ta zmadhosh një punë, e ke zvogëluar. 515. Puna më e rrezikshme në botë është zmadhimi i të metave të armikut dhe fshehja e meritave të tij. 516. Zmadhimi (egzagjerimi ose tepërimi) është themeli i të metave tona, burimi i shkarjeve e i gabimeve tona dhe shkaktues i vuajtjeve tona. Edhe kur nuk arrin të na bëjë keqdashës, lakmues, ahmarrës dhe mizorë, na bën maskara. 517. Çdo gjë ndryshon në sipërfaqen e tokës (në botë); shtohet, bëhet e përsosur, plaket, bie dhe, më në fund, del përsëri në shesh. 518. E vërteta ka hipur në krahët e kohës dhe shkon përpara pa ndërprerje, me pishtarin që ka në dorë largon errësirën dhe i djeg budallenjtë që i dalin përpara për ta shuar. 519. Janë shumë pak në botë ata njerëz që nuk mund t’i plagosë fjala e drejtë. 520. Shumë rrallë gjendet njeriu, që ka guxim të thotë fjalën e drejtë para të mëdhenjve; vdekja e një njeriu të tillë është një humbje e madhe për njerëzinë. 521. Kthimi i së kaluarës është i pamundshëm, pritja të shumtën e herës është një shpresë e thatë, koha që zotëron njeriu është e tashmja; por — ah! — e tashmja është si zhiva (që rrëshqet), e pamund-shme të pushtohet, prandaj jeta mbetet e përtaërë nga shpresa për të ardhmen. 522. Vobegësia dhe vështirësia e madhe zhduk ndjenjat e dashurisë për atdheun e të dëshirës për liri dhe e bën të lehtë durimin e tiranisë. 523. Si te njerëzit, ashtu edhe te shtetet, sa shtohet pasuria dhe fama aq shtohet edhe lakmia. 524. Sa do që njerëzit e mëdhenj zhduken fizikisht, idetë e tyre mbesin në veprat e tyre dhe bëhen të pavdekshme. 525. Kalben njerëzit e ndershëm aty ku lartësohen lajkatarët. 526. Modestia dhe thjeshtësia është një e mirë, të cilën çdo njeri dëshiron ta shikojë te tjetri, por nuk don ta ketë vetë. 527. Qeverisja e racës njerëzore me edukim është shumë më e lehtë se qeverisja me ligj. 528. Aq është e nevojshme drejtësia për njerëzinë, sa që për të gjitha padrejtësitë që bëhen; ndihet nevoja të bëhen nën perden e saj. 529. Forca mund të mundë armikun, por shpirtmadhësia është ajo që bën atë të bindet. 530. Moda i ngjan vërshimit të fortë të përrenjve të shkaktuar nga shiu, nuk duhet të ndërtosh murë para tij të përbërë nga mendja dhe arsyeja, sepse ku është me forcë të shemb, duhet pritur t’i pakësohet forca. 531. Lavdimi më i pëlqyeshëm është ai që del nga goja e armikut të të lavduarit. 532. Faji më i madh në botë është t’i mbash anën atij që s’ka të drejtë, e të jeshë armik i të drejtit. 533. Zotësia, për të cilën në gjendje të qetë nuk pyet kush, kërkohet në kohën e rrezikut. 534. Fatkeqësitë e mëdha lypin zotësi të mëdha (për t’i përballuar). 535. Ka vetëm një rrugë për të arritur njeriu në stacionin e së dejtës e të vërtetës, e ajo është të dallojë paditurinë e gabimin e tij, edhe ta pohojë kur s’ka të drejtë. 536. Realiteti nuk mund të arrijë kurrë në shkallën ku arrin ëndërrimi, prandaj ëmbëlsia që shihet në pikturën e një piktori e në vjershën e një poeti, nuk mund të gjendet në natyrë. 537. Arti njerëzor konkuron natyrën. 538. Prehja në pleqëri bën të harrohen vuajtjet e pësuara në rini. Zbavitja dhe dëfrimi në rini bëhen një barrë pendimi në pleqërinë, që kalohet me vuajtje dhe vështirësi. 539. Njeriut mund t’i marrësh çdo gjë, vetëm shpresën nuk mund t’ia heqësh! duke ia rritur shpresën njeriut mund t’i marrësh ç’ka ka dhe ç’ka s’ka. 540. Elokuenca mund të bëhet shpatë e trimërisë, mburoja e të pafajshëmve, por nga ndonjëherë bëhet udhëheqëse e dredhisë dhe e intrigës. 541. Mëria, epshi, dashuria dhe besimi (feja) ia verbojnë njeriut sytë, ia mbyllin veshët, pushtojnë rrugët nga do të hyjnë në zemër arsyeja dhe e vërteta. 542. Zemërimi, ahmarrja, smira dhe mëria janë armiqtë më të mëdhenjë të njerëzimit. 543. Ëndërrimet, madhësMia, pasuria, fama e lavdia janë lojëra të jetës. Ashtu si fëmija që s’qëndron dot pa lojëra, as njeriu nuk jeton dot po nuk ndërtoi ëndërrime. 544. Vetia e shquar që ndodhet te njerëzit që meritojnë me të vërtetë të numërohen për të mëdhenj, është mosharrimi i mirësisë që u është bërë nga ndokush. 545. S’ka ligësi më të madhe në botë se mosmirënjohja. Shërbyesit e njerëzimit, kundrejt veprave të tyre të mira që kanë bërë, shpresojnë, të paktën, të dëgjojnë një falënderim, të shohin pak nderim, por kundrejt tyre mbahet një qëndrim mospërfilljeje e harrese dhe shumëherë bëhen objekt mërie, armiqësie dhe përbuzjeje. Kjo gjendje i bën ata të pendohen pse janë njerëz. 546. Mosmirënjohja i bën mirëdashësit keqdashës, mirëbërësit — dorështrenjtë. 547. Ai që ushqen mendim të mirë për çdo njeri, pasi të ketë gabuar disaherë, detyrohet të ketë keqkuptim për çdo njeri. Nga këto dy punë, e para bën njeriun të pendohet e e dyta e bën të turpërohet. 548. Nuk zgjat shumë dashuria me njeriun që dashurohet me një të parë (pa e sprovuar karakterin e tij). 549. Një i pacipë bashkohas i Sokratit e kishte sharë atë; dishepujt e tij, duke parë se ai (Sokrati) nuk iu përgjegj, e pyetën për shkakun. “Në është se një qen ju kafshon këmbën, a edhe ju do t’i kafshoni këmbën atij”, u përgjegj. 550. T’i përgjigjesh me të njëjtën mënyrë punës së personave të çthurrur, të njohur mirë nga populli si të tillë, do të thotë të bëhesh pjesëmarrës i poshtërsisë së tyre. 551. Vjedhja është një ves i lig, por t’i vjedhësh mbulesën Qabesë është një faj shumë i madh, gjithashtu mashtrimi është një punë e ligë në çdo rast, por mashtrimi në letërsi është poshtërsi e madhe. 552. Është palaçoliëk të jesh pro ose kundër një pune pa u thelluar dhe pa qenë i zoti ta kuptosh nëse është e drejtë apo jo. 553. Me një shpifje, populli nuk bjerr simpatinë dhe bindjen e mirë që ka për një person, ai që ka fituar mërinë e popullit, edhe sikur të bëjë një shërbim, nuk pëlqehet nga asnjëri. 554. S’ka dyshim për meritën e atij që fiton simpatinë e popullit. 555. Ai që përshëndet mikun e mjeruar, është më i lartë se ai që, sipas rregullit të besnikërisë dhe të dashurisë, jep jetën për mikun e tij të fatshëm. 556. S’ka ndonjë ndryshim midis miqësisë së rreme që të gjendet rasti për t’i grabitur tjetrit shpirtin, gjënë e nderin dhe të miqësisë së bazuar në interes e në prapamendim. 557. Miqësia është një virtyt shpirtëror; sa faj i madh është ta ndyejsh atë me interesa dhe keqdashje të iidhura me poshtërsitë e botës. 558. Njeriu, të cilit i bëhet një përkrahje në kohë të vështirë, edhe pasi i kalon fatkeqësia i përgjigjet bamirësisë me panjerëzi, është më i poshtri i të gjitha krijesave. 559. Mos u mashtro pas lutjeve të mashtruesit kur shtrin dorën në sofrën (mësallën) e tij, sepse për një kafshatë që do të marrësh, do të japësh shumë gjëra e ndoshta do të akuzohesh se i ke vjedhë lugët. 560. Hamendja është një bela e njeriut. Njerëzve të mirë ua tregon të mirë njerëzit e ligj dhe të ligjve ua tregon të mirët të këqinj. 561. Hiq dorë nga miku që të flet për dashurinë që ka për ty, sepse këtë e bën ose për ndonjë përfitim, ose për ndonjë qëllim të fshehtë. 562. Të l’lasësh pa menduar, është si të zbrazësh pushkën pa e vënë në shanjë. 563. Është më lehtë për udhëtarin të ecë një ditë se të kthehet mbrapsht një orë. 564. Cmira dhe xhelozia janë si mikroskopi: gjërat më të vogla i tregojnë të mëdha, dyshimet dhe hamendjet — të vërteta. 565. Nuk mund të gjuash në bulevard; zbulimet e deritashme janë bërë nga ata që shëtisin në rrugët e ngushta të diturisë dhe të shkencës. 566. Eëndësia e një vepre matet duke e krahasuar me dobinë e saj; s’ka asnjë rëndësi vepra që nuk sjell asnjë mirësi në botë. 567. Përpjekjet që bëjmë për të mbuluar të metat dhe fajet tona, po t’i bënim për të përmirësuar ato të meta dhe faje, shoqëria njërëzore nuk do të ishte në këtë gjendje. 568. Dita e nesërme është ajo kur do të punojnë përtacët dhe ditë kur të marrët do të bëhen njerëz të mëdhenj. 569. Oj ti njeri që shikon kot qiellin për të kuptuar yllin (fatin) tënd, shiko zemrën tënde, zemrën tënde! 570. Sovrani, që merr vetë në dorën e tij qeverisjen e vendit dhe nuk i shtrohet ndikimit të askujt, mund t’i prishë qejfin parësisë, por do të kënaqë atë masë që është baza e shtetit: 571. Po të ishte i mundshëm kthimi i kohërave të kaluara, ato kohë nuk do të dukeshin aq të ëmbla. 572. Dijetari spanjoll, Lope De Vega, thot: “Duke u kënaqur me 2 — 3 lule të lulishtes sime dhe me 2 — 3 piktura që kara në dhomën time, kam shpëtuar nga robëria e tre tiranëve, siç janë: lakmia, shpresa dhe frika. 573. Në ujët që fle, mos fut as gishtin. 574. Një gjilpërë taëhet shtyllë hekuri, po të vihet me kohë në vendin e saj. 575. Kënaqësinë që të jep lumturia kur e ëndërron, nuk mund ta japë kur realizohet. 576. Vetëm ata që janë të sinqertë e duan njeriun e sinqertë. 577. Nuk mund të bashkohet në një vend sinqeriteti me lajkën. 578. Këmbët e trimit janë krijuar për të qëndruar, e të frikacakut për të ikur. 579. Të mos mendohet se është trim ai që shëtit i armatosur. 580. Qeni kafshon gjithmonë atë që mbetet pas shokëve të tij. 581. Kur mbyllet një portë, perëndia hap një tjetër. 582. Diogjeni thot: “Liria vjen nga të menduarit e vdekjes, duke mos pasur frikë nga ajo.” 583. Po ky filozof thot: “Të skllavërosh njeriun që është me të vërtetë i lirë është si të nxjerrësh një peshk në tokë.” 584. Qeni nuk kafshon foshnjen, sepse ai nuk e ka frikë atë. 585. Njeriu që ka zemër të dëlirë nga mëritë dhe dëshirat, jeton i lirë edhe nën robërinë më të rreptë; ai që ka veti të kundërta me këtë, edhe sikur të jetë në mes të lirisë së vërtetë, prapëseprapë nën robëri është. 586. Njeriu mund të humbë çdo liri të tij, por nëse e ruan lirinë e mendimit, prapëseprapë i lirë është. 587. Shumëherë harrohet mirësia që i bëhet njeriut, por keqtaërja nuk harrohet kurrë. 588. Më i ligu ves është të tregosh dhe të përhapësh një turp ose një fshehtësi të një tjetri që ti e di. 589. Të fshehtat që mësojmë janë amanet i perëndisë në zemërat tona; të mos e shpërdorojmë amanetin për inat të njerëzve. 590. Është shumë lehtë të ruash nga çthurja një komta që nuk e ka mësuar atë, por është shumë vështirë të shpëtosh atë që është mësuar. 591. Petkat e mëndafshta dhe gëzofat e shtrenjtë shuajnë zjarrin e kuzhinës. 592. Shumë persona rrinë të uritur për të zbukuruar sipërfaqen. 593. Gruaja është më e mira makinë qepëse në botë. 594. Frika dhe shpresa në zemrën e të shtypurit janë dy kala të forta në dorën e mizorit. 595. Gjëja më e mërzitshme për njeriun është të shohë sjellje të keqe nga njeriu që ka dashur. 596. Të jesh nën urdhër të shumë vetëve është më mirë se të jesh nën robërimin absolut të njerit. 597. Easti është kurajo për njerëzit; i ngathëti dhe përtaci nuk gjejnë rast për të bërë gjësend, veçse për të fjetur. 598. Fjala e gjatë ka kuptim të shkurtër. 599. Fjalët e gjata të shumtën e herës fliten nga mungesa e aftësisë për të shfaqur qëllimin me pak fjalë; nga fjalët që disa flasin gjatë një ore nuk mund të nxirret as një kuptim që mund të tregohet me dy fjalë të vetme. 600. Ndërsa për fjalën shihet nevoja çdo minutë dhe për këngën një herë në muaj ose në vit, njerëzit nuk i japin rëndësi mësimit për të kuvenduar, sa përpiqen të mësojnë këngë. 601. Aty ku do të gjesh një tapë (shisheje) kërko të gjesh edhe një tjetër; aty ku do të dëgjosh një fjalë të drejtë, mos u mërzit të dëgjosh edhe një tjetër. 602. Veza që ke në dorë nuk shkëmbehet me pulën që është në treg. 603. Një kapidan (komandant anijeje) mund të mbysë nga pakujdesia brenda një minute anijen e vet që e ka përdorur gjatë 40 vjetve. Njeriu, nderin dhe famën që ka fituar gjatë gjithë jetës së tij mund t’i zhdukë në një minutë me një punë të papëlqyer ose duke folur një fjalë të ligë. 604. Haxhxhaxhi (një mizor arab) dhe Xhengizi janë më pak mizorë se keqdashja që vepron në brendësinë e çdo njeriu. 605. Në treg shiten edhe lulet edhe bari, ai që dëshiron të stolisë dhomën merr lulet, ai që do të ushqejë gomarin merr barin. Mendimet që thuhen e që shkruhen në botë ca janë të drejta, ca gënjeshtra; i urti pranon të drejtat, e i marri gë-njeshtrat. 606. Dy gjëra e bëjnë njeriun njeri: njëra ndërgjegjja, tjetra principi. Duhet të puthet dora e atij që ka një ndërgjegje të lirë dhe një princip të drejtë. 607. Shërtaimi që duhet bërë skamnorëve nuk është ai për t’u lehtësuar jetesën, por gjetja e mjetit për t’i shpëtuar nga varfëria. 608. Servilizmi është udhëheqës i tiranisë. 609. Fshatari e çon në vend fjalën e dhënë, por premton shumë rrallë. 610. Kundrejt rrezikut nuk duhet shkuar me ngutësi, kundrejt përgatitjes duhet shkuar me shpejtësi. 611. Duke qenë se njeriu është i përbërë nga trupi dhe shpirti, edhe të mirat që mund të arrijnë në botë ca i përkasin trupit e ca shpirtit. Sa shtohen të mirat, e trupit (materiale) aq pakësohen ato shpirtërore (morale), dhe kur tajerren të mirat trupore, fiton shpirti. 612. Ashtu si anijet që sigurojnë takimin dhe marrëdhëniet midis tokave, prodhimet e një vendi i dërgojnë në një vend tjetër, edhe librat krijojnë relatat midis shekujve, duke i bartë idetë e një shekulli te një — ose te disa — shekuj të tjerë. 613. Po t’i bësh ndonjërit ndonjë padrejtësi dhe të mos shohësh kundërshtim nga ai, mos vazhdo në atë punë duke thënë se e gjeta rastin, sepse kali që bart një peshë prej një kuintali nuk mund të bartë 2 kuintalë. 614. Durimi është më e madhja trimëri. 615. Shiu që bie në kohë të ftohtë nuk nxjerr lule. 616. Mos qëndro në mbledhje ku fliten të palara; në qoftë se do të ndodhesh rastësisht, mos u kënaq vetëm duke heshtur vetë, po përpiqu të heshtin ata; po nuk ia dole, ik. 617. Duke kuvenduar herëpashere me të çthururit, njeriu pa kuptuar bëhet i atillë. 618. Njeriu që është i madh, në të vërtetë është i vogël — në dukje. 619. Në punë nuk nevojitet teprimi dhe rreptësia, vazhdimi duhet; nuk është shiu që bie me vrull një ose dy orë ai që i nevojitet bujqësisë, por shiu që bie lehtë lehtë disa ditë me radhë. 620. Njeriu kurdoherë duhet të lodhë mendjen me shkencën që merret vetë, por kur bisedon me të tjerët nuk duhet të flasë për punët e veta. Kur diplomati do të bisedojë me arkitektin, duhet të flasë për ndërtimet e arkitekti kur të Msedojë me bariun duhet të flasë për dhentë. 621. Po kërkove një mik besnik, përpiqu të miqësohesh me një njeri që ka pak miq. 622. Dëshira është një lloj sëmundje, që zgjat disa orë, disa ditë dhe rrallë disa muaj, janë shumë të rrallë në botë ata që vazhdojnë një vit me një dëshirë. 623. Prirjet sensuale (epshet vijnë e shkojnë, por mbresat mbeten dhe ia ndyejnë jetën njeriut. 624. Dashuria është e ëmbël, por përfundimi është shumë i hidhur. 625. Në është se ka një komandant që vret vartësit e tij, dashuria është. 626. Njeriut i vjen turp të bëjë një punë të papëlqyer para një tjetri, por s’ndien që njolloset emri i tij para historisë dhe njerëzimit. 627. Mos u tërhiq nga një punë dhe mendim që di se në të vërtetë është i drejtë dhe i pëlqyeshëm, porse në sytë e turmës i keq; në është se ty atë ditë të kritikojnë, do të vijë dita që do të të lëvdojnë. 628. Po të varej eiita nga turma, njerëzit nuk do të shpëtonin kurrë nga errësira. 629. Ka shumë pak nga dijetarët e kohës së kaluar që sot na çuditin me shërbimet që i kanë bërë mendimit, shkencës dhe njerëzimit e që të jenë dashur dhe çmuar nga bashkëkohasit e tyre. 630. Ndërsa shkaku i dënimit të mendimtarëve të lartë, si Sokrat dhe Galile, ka qenë shpirti dhe idetë e tyre, ata që i dënuan nuk u kujtuan se duke i zhdukur fizikisht, i shërbyen shpirtit dhe ideve të tyre, shenjtëruan emërat dhe vërtetuan mendimet e tyre të larta. 631. Personat me influencë, që duan të ahmerren kundër dijetarëve, po t’i shtypin ata — u kanë shërbyer qëllimeve të tyre. Për t’u ahmarrë kundër tyre duhet t’u falin gjëra, duke u prishur moralin dhe ulur famën e tyre. 632. Fjala nuk njihet nga tringllima, si ari; fjalët e mira dhe të drejta të shumtën janë të ashpra, ndërsa fjalët e liga e dhelparake janë të buta. 633. Nuk duhet stolisur që të dukesh i bukur, por që të mos dukesh i shëmtuar. 634. Kur njeriu me karakter të ulët arrin një pozitë të lartë ose pasuri të madhe, s’ka as farefis, as miq. 635. Gjysma e vitit është e ftohtë, gjysma e nxehtë; mbetet pa ngrënë kush gjen shkak të ftohtët e të nxehtët dhe nuk punon. 636. Nuk është rrobaqepës ai që vesh petka të bukura. 637. Kush djersitet duke ngrënë, dridhet kur punon. 638. Kau lidhet për brirësh, njeriu për goje. 639. Po vdiq njeriu që i ke dhënë fjalën, detyra e mbajtjes së fjalës bëhet edhe një herë më e shenjtë. 640. Nuk janë pozita dhe grada ato që e bëjnë njeriun të lakmojë, por është konsiderata që ka populli për pozitën dhe gradën (që e shtyjnë njeriun për t’i lakmuar). 641. Mendimi s’kuptohet nga sasia, por nga pesha; mendimi i një dijetari nuk mund të krahasohet me mendimin e një mijë injorantëve. 642. Tjetër gjë mendon kalorësi, tjetër ati (kali) i tij. 643. Nevojiten 20 ditë uri për të ngrënë bukën 15-ditëshe. 644. Është lehtë të ecësh këmbë në rrugën e sheshtë, por është zor të ecësh me kalë në vend të thepisur. 645. Le Kanor një nga shkrimtarët e Spanjës, thot: “në kohën kur paqeja mund të ruhet me ndershmëri, të preferosh luftën është njësoj sikur të shembësh shtyllat e anijes në det në një kohë të bukur.” 646. Lufta u ka ardhur njerëzve nga shtazët shqyese; paqeja është vetia e natyrshme e njeriut. 647. Kush don të hajë zogun më parë i shkul puplat. 648. Nuk është turp të jesh në nji mendim të gabuar, por të ngulësh këmbë në të, mbasi të kuptosh se je i gabuar, është faj i madh. 649. Punët e mira nuk duhet ndyrë me fjalë të liga. 650. Të japësh nga pasuria është një bujari, por bujaria e vërtetë është të japësh zemrën. 651. Çdo gjë e keqe, e keqe është; por është më i keq imitimi i punës së ligë. 652. Është marrëzi të lëvdohesh me një gjë që është zhdukur e që mund të fitohet përsëri. Kur çdo njeri ka mundësi të lartësohet (perfeksionohet), pse të lavdërohet me stërgjyshërit e tij? 653. Ai që zbaton urdhërin që ka marrë dhe ai që e ka dhënë (atë urdhër), që të dy kanë bërë të njëjtën detyrë. 654. Sa e lirë është fjala në botë, aq e shtrenjtë është puna. 655. Çdo njeri të sjell ujë pasi të jetë djegur shtëpia. 656. Sa zor është për njerëzit e mësuar të bëjnë pasuri, aq i vështirë është mësimi për të pasurit. 657. Nuk është varfëria ajo që e mundon njeriun, është lakmia, nuk është pasuria ajo që e bën të kënaqur, është moslakmia. 658. Gjarpëri nuk e ndryshon natyrën e tij pse është në një enë prej ari; njeriu i poshtër dhe ngatrrestar sa do pozitë të lartë dhe pasuri që të ketë, prapëseprapë nuk shpëton nga poshtërsia dhe keqbërja. 659. Në vend që ta stolisish shtëpinë tënde me pajisje të shtrenjta, piktura e lule, stolise me nder e sedër dhe me qeverim të mirë. 660. Mezi jepet e drejta kur kërkohet me rrugë të drejtë dhe jo me anë të dhuratave e të ryshfetit. 661. Mirëvajtja që është në mes të dy familjeve fqinje, duhet të jetë edhe në mes të dy shteteve fqinje. 662. Njeriu e quan veten e tij fatkeq po të humbasë një çiflik, një pozitë ose simpatinë e një personi, për të cilin ka nevojë, ndërsa s’kujtohet t’i shtirë në dorë ato që ka bjerrë, të mirat — si nderin — sedrën dhe thjeshtësinë e tij. 663. Gratë s’mund të përmbajnë veten e tyre në tri gjëra: të kalojnë para një dyqani mode dhe të mos ndalen; të shohin një dantellë dhe të mos pyesin për çmimin; të shohin një fëmijë të vogël dhe të mos e puthin. 664. Në qoftë se nevoja është nëna e çpikjeve, shkenca dhe puna janë babai i tyre. 665. Sa më me vështirësi të shtihet në dorë një gjë, aq më e vlefshme duket; ajo që është e pamundshme të realizohet, dëshirohet më shumë se çdo gjë tjetër. 666. Është një padrejtësi dhe abuzim kundër ligjit të fyesh një të dënuar me të shara dhe fjalë të hidhura. 667. Më mirë të mbetet i akuzuari pa u dënuar se sa të dënohen të pafajshmit. 668. Gabimet që harrohen, përsëriten. 669. Një fatkeqësi që vjen papritmas duket e madhe, fatkeqësia që shikohet për së largu dhe matet me kompasin e arsyes, nuk ndihet fare. 670. Edhe fatkeqësia ia verbon njeriut sytë ashcu si lumturia; kush e ka pësuar mund të gabohet edhe me një shpresë fare të dobët. 671. Njeriu është gjithnjë në dëm pse llogarit gjithënjë borxhet dhe mëkatet e tij. 672. Sikundër që bleta prodhon mjaltë çdo vit dhe pjergulla jep rrush çdo vit, edhe njeriu, pasi të ketë bërë një mirësi, nuk duhet të ndalet duke u lavdëruar, por të përpiqet për të përsëritur atë mirësi. 673. Gjuha është e verbër, po mirëkuptimi është ai që ia tregon rrugën. 674. Kurora nuk është një e mirë, është një barrë e rëndë; nuk duhet ta kesh zili fronin e të kurorëzuarit, duhet uruar që të ketë sukses ai që duron një barrë të tillë të rëndë për dobinë e përgjithshme. 675. Nënshtetasit e atij sunduesi, të cilit shkopi i drejtësisë i shkëlqen më shumë se shpata e trimërisë, janë të qetë e armiq të shpartalluar. 676. Detyra e parë e atij që është në krye të qeverimit të një bashkësie është mënyra e të zgjedhurit të njerëzve që do të kryejnë punë. 677. Ajo që bën të lumtur një komb nuk është vetëm mendja dhe zotësia e udhëheqësit të tij, por kryesisht morali dhe natyra e tij. 678. Forca i shtyp kryengritjet, drejtësia dhe mëshira e bën të pamundshme përsëritjen e tyre. 679. Ajo që e ngroh popullin e qetësuar pas kryengritjes ndaj qeverisë së tij, është që qeveria të ha-rrojë kryengritjen e tyre, t’i konsiderojë si besnikë dhe t’i trajtojë me atë mënyrë. 680. S’ka gjë më të vështirë se të larguarit e zakoneve të këqia nga një popull, e megjithëkëtë s’ka punë më të mirë se ajo. 681. Kush dëshiron të vërë në rrugë të mirë një popull, më parë duhet të përpiqet të fitojë sirapatinë e besimin e tij. 682. Madhështia është krimbi i pasurisë, kurse lakmia për famë, krimbi i lirisë. 683. Talismani, për të qeverisur me lehtësi dhe për ta kënaqur një komb: nëpunësve dhe luftëtarëve — grada sipas zotësisë, bujqve — bukë, tregtisë — mbrojtje, letrarëve dhe dijetarëve — liri, shkencëtarëve dhe artistëve — nderim. 684. Ndryshimi i gjuhës, i dokeve dhe i ligjeve i dallon kombet njërin nga tjetri; lakmia shkakton armiqësinë në mes tyre; vetëm tregtia përpiqet t’i bashkojë kombet. 685. Keqbërja ia shqyen barkun shkaktarit ashtu si akrepi. 686. Një pjesë e një bashkësie po të pranojë ndihmën e huaj për t’u ndarë më vehte, përveçse ka bërë fli të mirën e përgjithshme për të mirën c vet. edhe dobinë e vet ua ka lënë të huajve. 687. Prika ka bërë që të dobëtit të bëhen me dëshirën e tyre skllevër të të fortëve. 688. Sadoqë frika është e dëmshme në vetvete, të kesh frikë nga ligji dhe opinioni publik është e dobishme për individët dhe për shoqërinë. 689. Një qeveri, e cila s’lë të qetë njerëzit e ndershëm, nuk është në gjendje të frikësojë të pandershmit dhe nuk mund t’i përmbajë ata, është një mijë herë më e keqe se anarkia; sepse ajo gjëndet kundër të pandershëmve bashkë me të ndershmit. 690. Vendi kryesor ku zbret lakmia është varri i njerëzve të mëdhenj. 691. Lakmia është hija e madhështisë. 692. Ajo që tregon dobësinë e zemrës (mospasjen e kurajos), është kalimi nga frika në shpresë dhe nga shpresa në dëshpërim. 693. Njerëzit e zakonshëm zemërohen për fjalët tallëse që thuhen kundër tyre; njerëzit me mendime (ose ide) të mëdha dhe të larta nuk u japin fare rëndësi, pse ata dinë se s’mund të preken nga ato fjalë. 694. Po të mjaftonte vetëm përvoja për ta bërë njeriun të talentuar, të zotin, të drejtë dhe t’i mësojë mirësjelljen, aktorët e teatrove do të ishin njerëzit e parë në botë (që do të kishin përfituar vetitë e përmendura). 695. Njeriu përpiqet të shërojë sëmundjet e trupit të tij, por nuk mendon fare për shërimin e atyre të mendjes. 696. Nëse jeta është një dru i rairë, vdekja është pema e tij, nëse jeta është një varg vuajtjesh, vdekja është fundi i tyre. 697. Të dashurosh është një lumturi, të kesh mëri është një vuajtje; dashuria është një shenjë nga parajsa e armiqësia nga skëterra. 698. Është shumë lehtë të zbresësh nga vetitë e mira në vese të liga, nga liria në robëri, por është vështirë të ngritesh përsëri. 699. Ka disa situata shumë të vështira, të cilat mund të kapërcehen vetëm me anë të drejtësisë, kurajos dhe zotësisë së vërtetë; atëherë (d.m.th. në gjendjen e vështirë) fama e gënjeshtërt, e fituar në kohën normale, nuk vlen kurrëgjë. 700. Në botë ka shumë asi që mund të projektojnë reforma në letër, por ka shumë pak asi njerëz me zotësi për t’i vënë në jetë. 701. Janë gjëra që nuk pajtohen: absolutizmi me lirinë, pakënaqësia me qetësinë, shkelja e ligjit me rregullin. 702. Shumë rrallë del e mundur dhelpëria në luftë me nderin. 703. Eshtë një zotësi e madhe të dish si duhet trajtuar të mundurit. 704. Ata që i zë gjumi i pakujdesisë me nananinat e lajkatarëve, janë fëmijë në botën e mendjes e të zotësisë. 705. Detyra e parë e qeverisë është të mos bëhet padrejtësi nga ana e gjykatave. 706. Të gjithë ata që shkojnë në luftë, janë të fortë; por forca e disave është te krahët dhe e disave te këmbët e tyre. 707. S’ka gjë në botë që nuk është më me zor se mendimi. 708. Ata që tregojnë trimëri të madhe pa hasur në një vështirësi, të shumtën e herës, dorëzojnë armët porsa bien në vështirësi. 709. Kur njeriu ka një mendje të shëndoshë dhe qëllime të mira, kjo është një mrekulli. 710. Kombet e lira e duan sovranin e tyre, ata që janë të robëruar e kanë frikë. 711. Mos u lodh të numërosh fajet e mikut tënd, sepse këtë shërbim e bëjnë me kënaqësi armiqtë e tij. 712. Ai njeri që arrin të zhdukë një të mijtën e veseve të liga dhe të besimeve të kota të kombit të tij, ka bërë një të mirë shumë të madhe në botë. 713. Porca, zotësia dhe fati mund të pushtojnë një vend; por atë vend nuk mund ta ruajë (që të mos dalë nga dora) askush veçse drejtësia. 714. Njeriu që ka lindur i verbër është e pamundshme të marrë me mend se ç’është zjarri; megjithëkëtë ai di se në botë është një gjë që quhet zjarr dhe di se zjarri të ngroh. 715. Njeriu i pajisur me edukatë dhe me moral të mirë, në çdo gjendje që të ndodhet, prapëseprapë njeri është; njeriu që është i privuar nga këto dy të mira mund të jetë çdo gjë në botë, por njeri nuk mund të jetë. 716. Dituria dhe shkenca i jep njeriut një armë në dorë, edukata e stërvit në përdorimin e asaj arme. Njeriu që nuk është i zoti të përdorë armën, po t’i jipet në dorë mund të vrasë shokët e vet; edhe një dijetar pa edukatë dhe me vese të liga, me diturinë e tij dëmton veten dhe të tjerët. 717. Pika më e mirë e pasurisë është ajo që nuk është as shumë larg nga varfëria as shumë afër saj. 718. Mësimi më i madh në këtë botë është vështirësia; s’ka sukses ai që nuk has në vështirësi. 719. Franklini thot: “Diplomacia është të flasësh shumë gjëra kur s’ka gjë për të thënë dhe të heshtësh kur ka shumë gjëra për të thënë.” 720. Nuk mund të prekë njeriu sedrën e atij që di gradën e vet. 721. Ashtu siç e forcon lëvizja trupin, mendimi forcon mendjen. 722. Puna e njeriut qëndron më shumë se eshtrat e tij (d.m.th. ndërsa eshtrat kalben një ditë pema e punës del në shesh). 723. Njeriu nuk duhet të harrojë se mbetet pas tij (d. m.th. pas vdekjes) çdo gjë që ka bërë dhe çdo fjalë që ka thënë. 724. Është lehtë të japësh një gjë, të kërkosh një gjë prej ndokujt është shumë zor; megjithëkëtë, ata që kërkojnë janë shumë, ata që japin fare pak. 725. Rregulli dhe shpnekëria krijojnë lumturi dhe qetësi që s’mund t’i sigurojë asnjëherë pasuria. 726. Ahmarrja është një thikë me dy teha që vihet ndërmjet zemrës së ahmarrësit dhe armikut të tij. 727. Bota është një shtëpi kumari (bixhozi). Ata që janë mjeshtër të lojërave, që luhen në të, zhveshin ata që nuk dinë. 728. Gjëja kryesore që formon një komb është morali i tij. 729. Vetëm armëpushim mund të ketë në luftën e dashurisë; paqeja nuk është e mundshme. 730. Për çdo vuajtje që pëson zemra i ngarkon shumë faje mendjes; por dashuria e akuzon mendjen më shumë se të tjerat. 731. Pjala e një njeriu të ndersbëm nuk është e shtrenjtë për të zotin, por është shumë e vlefshme për të gjithë. 732. Fjala është dokumenti më i fortë midis njerëzve të ndershëm. 733. Sikundër që pesha e barrës e lodh trupin, edhe ëndërrimet e tepruara e lodhin mendjen. 734. Në ka pak qetësi në botë, edhe ajo gjëndet te nje-rëzit me mendje të lehtë, ata kënaqen me gëzime të vogla dhe harrojnë vuajtjet e fatkeqësitë e :më-dha. 735. Mashtruesit nuk jetojnë në sajë të mjeshtërisë së tyre, por në sajë të padjallëzisë së njerëzve të thjeshtë. 736. Gjëndet shumë rrallë një grua që të mos e bëjë të pendohet të paktën një herë në ditë burrin e saj pse është martuar dhe të mos i ketë zili beqarët. 737. Dashuria për arin hy në botë në shumë forma dhe quhet me shumë emra. 738. Ambiciozi është një palaço; bëhet mik, bëhet armik si t’ia kërkojë interesi, bëhet këshillues, bëhet predikues, qan, qesh, shkurt çkado që bën bën për interesin e tij; asnjë punë e tij nuk është e sinqertë, në çdo punë të tij fshihet një interes personal. 739. Është e preferueshme jeta e bashkëshortëve që jetojnë në grindje të vazhdueshme. 740. Do të kishte shumë njerëz të lumtur në botë po të vazhdonte dashuria edhe pas martesës, si para martesës. 741. Detyra e burrit ndaj gruas është ta dojë dhe ta mbrojë atë, ai që kërkon të bëhet sundues i gruas, del nga të qenët taurrë i saj. 742. Është një tregti martesa që bëhet duke lakmuar pasurinë e gruas; është një çthurje martesa e bërë duke lakmuar bukurinë e saj; është një skllavërim martesa e bërë duke lakmuar pozitën e lartë të farefisit të saj; Martesë e vërtetë është ajo që bëhet me zgjedhjen dhe pëlqimin e të dy palëve. 743. Burri që nuk është i mirë për gruan, nganjëherë është i mirë për fëmijët e tij; por gruaja që nuk është e mirë për burrin, edhe për fëmijët nuk vlen kurrë. 744. Çdo gabim i gruas së ndershme është i falur nga burri i saj. 745. Ia shton mosbindjen të pabindurit ai, me të cilin ka të bëjë, që nuk është i rreptë, e ajo që e bën të bindurin të mos bindet është rreptësia e përdorur kundër tij. 746. Ligji, i cili cakton një dënim që dëmton njerëzinë aq sa edhe delikti vetë ose më shumë, nuk është ligj, por një shpagim kundër shoqërisë. 747. Sado i madh të jetë faji i një njeriu, ligji nuk ia heq nga dora mjetin e jetesës. 748. Sa e dëmton njeriun një dentist, i cili në vend të një dhëmbi të dëmtuar i heq një dhëmb të shëndoshë, duke qenë e ngarkuar për të ndeshkuar fajtorët — edhe gjykata që dënon një të pafajshëm, po në atë shkallë e dëmton njerëzinë. 749. Gjykatësi, i cili nuk i ndëshkon fajtorët, mund të numërohet neglizhues, por një gjykatës që ndëshkon të pafajshmit është vetë një kriminel dhe gjakpirës. 750. Kur dielli duket sheshit, a mund t’i thuhet gënjeshtar atij që thot se është ditë? 751. Gjykatësi, i cili ndëshkon të pafajshmit, njollos emrin dhe famën e vet. 752. Njeriu trishtohet nga një gjë e vogël, e me një gjë të vogël ngushëllohet. 753. Zbulimet dhe shkencat përparojnë nga shekulli në shekull, se mirësia dhe keqbërja ngelin të pandryshuara. 754. Pasi njeriu asnjëherë nuk është i kënaqur me gjendjen e tij, perëndia i ka dhënë shpresën dhe va-gullinë për t’u kënaqur. 755. Po ta dinte çdo njeri se çka thonë të tjerët për atë në mungesë të tij, nuk do të gjendeshin dy miq në botë. 756. Po të jenë të fjetura ndjenjat personale, janë të zgjuara e drejta dhe e vërteta. 757. Njeriu është si diamanti: sa më pak njolla të ketë, aq më vleftë të madhe ka. 758. Më e ndershmja grua është ajo, për të cilën nuk flitet. 759. Në fjalorin e natyrës nuk gjendet fjala robëri. 760. S’ka grua që ta ketë bjerrë çështjen e saj duke heshtur. 761. Zgjuarësia te e shumta e grave nuk sjell shtimin e mendjes së tyre, por atë të marrëzisë së tyre. 762. Te porta e nderit duhet të jenë roje mirëvetia dhe besimi. 763. Thjeshtësia është bukuria kryesore e grave, se gjëndet shumë rrallë. 764. Burrat ankohen kundër grave lozonjare, por s’kë-naqen nga ato me qëndrim të rëndë (serioz). (D. m.th. s’kënaqen as me njerën as me tjetrën). 765. Gruaja e ndershme dhe shpneshë është stoli e shtëpisë, lumtëri e burrit, lavdi e grave. 766. Është më lehtë të durosh fatkeqësinë se sa të shpëtosh me anë

Popular

BLEJME IPHONA TE BLLOKUAR

BLEJME IPHONA TE BLLOKUAR
BLEJME IPHONA TE BLLOKUAR - GJITHASHTU DHE RIPAROJME